Kaushikasutra 5.8
Kauśikasūtra 5.8
- Language
- Sanskrit
5.8
[44].1) <ya ātmadā [4.2.1]> iti vaśāśamanam
[44].2) purastād agneḥ pratīcīṃ dhārayati
[44].3) paścād agneḥ prāṅmukha upaviśyānvārabdhāyai śāntyudakaṃ karoti
[44].4) tatra_etat sūktam anuyojayati
[44].5) tena_enām ācāmayati ca saṃprokṣati ca
[44].6) tiṣṭhan_tiṣṭhantīṃ mahāśāntim uccair abhinigadati
[44].7) <ya īśe paśupatiḥ paśūnām [2.34.1]> iti hutvā vaśām anakti śirasi kakude jaghanadeśe
[44].8) anyatarāṃ svadhitidhārām anakti
[44].9) aktayā vapām utkhanati
[44].10) dakṣiṇe pārśve darbhābhyām adhikṣipati_amuṣmai tvā juṣṭam iti yathādevatam
[44].11) <nissālām [2.14.1]> ity ulmukena triḥ prasavyaṃ pariharati_anabhipariharan ātmānam
[44].12) darbhābhyām anvārabhate
[44].13) paścād uttarato_agneḥ pratyakśīrṣīm udakpādīṃ nividhyati
[44].14) <sam asyai tanvā bhava [- (note asyai = Genitive?)]>_ity anyataraṃ darbham avāsyati
[44].15) atha prāṇān āsthāpayati <prajānantaḥ [2.34.5]>_iti
[44].16) dakṣiṇatas tiṣṭhan rakṣohaṇaṃ japati
[44].17) saṃjñaptāyāṃ juhoti <yad vaśā māyum akratoro vā paḍbhir āhata | agnir mā tasmād enaso viśvān muñcatv aṃhasaḥ [-, cf. TS 3.1.4.3, ManB 2.2.8 etc.]>_iti
[44].18) udapātreṇa patnī_abhivrajya mukhādīni gātrāṇi prakṣālayate
[44].19) mukhaṃ śundhasva devajyāyā iti
[44].20) prāṇān iti nāsike
[44].21) cakṣur iti cakṣuṣī
[44].22) śrotram iti karṇau
[44].23) <yat te krūraṃ yad āsthitaṃ [VSM 6.15]>_iti samantaṃ rajjudhānam
[44].24) caritrāṇīti pādāt samāhṛtya
[44].25) nābhim iti nābhim
[44].26) meḍhram iti meḍhram
[44].27) pāyum iti pāyum
[44].28) <yat te krūraṃ yad āsthitaṃ tac chundhasva [-, cf. VSM 6.14-15, TS 1.3.9.1, Baudh;SS 4.6:118.15 etc.]>_iti avaśiṣṭāḥ pārśvadeśe_avasicya yathārthaṃ vrajati
[44].29) vapāśrapaṇyau_ājyaṃ sruvaṃ svadhitiṃ darbham ādāyābhivrajya_uttānāṃ +parivartyānulomaṃ (ed.: parivartmā-; see Caland, Kl. Schr., p. 61) nābhideśe darbham āstṛṇāti
[44].30) <oṣadhe trāyasvainaṃ svadhite mainaṃ hiṃsīḥ [VSM 6.15]>_iti śastraṃ prayachati
[44].31) idam aham āmuṣyāyaṇasyāmuṣyāḥ putrasya prāṇāpānāv apakṛntāmīty apakṛtya
[44].32) adharapravraskena lohitasyāpahatya
[44].33) idam aham āmuṣyāyaṇasyāmuṣyāḥ putrasya prāṇāpānau nikhanāmīty āsye nikhanati
[44].34) <vapayā dyāvāpṛthivī prorṇuvāthām [-, cf. VSM 6.16]> iti vapāśrapaṇyau vapayā prachādya
[44].35) svadhitinā prakṛtya_utkṛtya
[44].36) āvraskam abhighārya
[44].37) <vāyo ve [ed. vāyave, see Bloomfield AJPh 27 (1906), p.416] stokānām [VSM 6.16]> iti darbhāgraṃ prāsyati
[44].38) <pratyuṣṭaṃ rakṣaḥ [TS 1.1.2.1, KauśS 1.3.9 etc.]>_iti carum aṅgāre nidadhāti
[44].39) <devas tvā savitā śrapayatu [cf. VSM 1.22, TB 3.2.8.6]>_iti śrapayati
[44].40) suśṛtāṃ karoti
Commentaries (2)
- Kauśikapaddhati — Keśava (Kauśikapaddhati), Sanskrit
- Kauśikasūtrabhāṣya — Dārila, Sanskrit