Pramāṇa · Search · About · API

Paraskaragrihyasutra Par.3

Pāraskaragṛhyasūtra Par.3

Language
Sanskrit

Par.3.1

śrāddhasūtram aparapakṣe śrāddhaṃ kurvītorddhvaṃ vā caturthyā yadahaḥ saṃpadyeta tadaharbrāhmaṇānāmantrya pūrvedyurvā snātakāneke yatīn gṛhasthān sādhūnvā śrotriyān vṛddhānanavadyāntsvakarmasthānabhāve 'pi śiṣyāntsvācārān dvirnagnaśuklaviklidhaśyāvadantaviddhaprajananavyādhitavyaṅgiśvitrikuṣṭhikunakhivarjamanindyenāmantrito nāpakrāmedāmantrito vā 'nyadannaṃ na pratigṛhṇīyātsnātāñcchucīnācāntānprāṅmukhānupaveśya daive yugmānayugmānyathāśakti pitrye ekaikasyodaṅmukhāndvau vā daive trīn pitrya ekaikamubhayatra vā mātāmahānāñcaivaṃ tantram vā vaiśvadevikam \ śraddhānvitaḥ śrāddhaṃkurvīta śākenāpi nāparapakṣamatikrāmenmāsi māsi vośanamiti śruteratadahaḥ śucirakrodhano 'tvarito 'pramattaḥ satyavādī syādadhvamaithuna śramasvādhyāyānvarjayedāvāhanādi vāgyata oposparśanādāmantritāścaivam \\1\\

Par.3.2

daivapūrvaṃ śrāddhaṃ piṇḍapitṛyajñavadupacāraḥ pitrye dviguṇāstu darbhāḥ pavitrapāṇirdadyādāsīnaḥ sarvatra praśneṣu paṅktimūrddhanyaṃ pṛcchati sarvānvāsaneṣu darbhānāstīrya viśvāndevānāvāhayiṣya iti pṛcchatyāvāhayetyanujñāto viśvedevāsa āgatetyanayā ' 'vāhyāvakīrya viśvedevāḥ śṛṇutemamiti japitvā pit.ṝnāvāhayiṣya iti pṛcchatyāvāhayetyanujñāta uśantastvetyanayā ' 'vāhyāvakīryāyantu na iti japitvā yajñiyavṛkṣacamaseṣu pavitrāntarhiteṣvekaikasminnapa āsiñcati śannodevīrityekaikasminneva tilānāvapati tilo 'si somadaivatyo gosavo devanirmitaḥ \ pratnamadbhiḥ pṛktaḥ svadhayā pit.ṝm̐llokān prīṇāhi naḥ svāheti sauvarṇarājataudumbarakhaḍgamaṇimayānāṃ pātrāṇāmanyatameṣu yāni vā vidyante patrapuṭeṣu vaikaikasyaikaikena dadāti sapavitreṣu hasteṣu yā divyā āpaḥ payasā saṃbabhūvuryā āntarikṣā uta pārthavīryāḥ \ hiraṇyavarṇā yajñiyāstā na āpaḥ śivāḥ śaṃsyonāḥ suhavā bhavantvityasāveṣate 'rgha iti prathame pātre saṃsravāntsamavanīya pitṛbhyaḥ sthānamasīti nyubjaṃ pātraṃ nidadhātyatra gandhapuṣpa dhūpadīpavāsasāṃ ca pradānam \\2\\

Par.3.3

uddhṛtya ghṛtāktamannaṃ pṛcchatyagnau kariṣya iti kuruṣvetyanujñātaḥ piṇḍapitṛyajñavaddhutvā hutaśeṣaṃ datvā pātramālabhya japati pṛthivī te pātraṃ dyaurapidhānaṃ brāhmaṇasya mukhe amṛte amṛtaṃ juhomi svāheti vaiṣṇavyarcā yajuṣā vā 'ṅguṣṭhamanne 'vagāhyāpahatā iti tilānprakīryoṣṇaṃ sviṣṭamannaṃ dadyācchaktyā vāśnatsu japedvyāhṛtipūrvāṅgāyatrīṃ sapraṇavāṃ sakṛttrirvā rākṣoghnīḥ pitryamantrānpuruṣasūktamapratirathamanyāni ca pavitrāṇi tṛptān jñātvā 'nnaṃ prakīrya sakṛtsakṛdapo datvā pūrvavadgāyatrīñjapitvā madhumatīrmadhumadhviti ca tṛptāḥ stheti pṛcchati tṛptāḥ sma ityanujñātaḥ śeṣamannamanujñāpya sarvamannamekatoddhṛtyocchiṣṭasamīpe darbheṣu trīṃstrīn piṇḍānavanejya dadyādācānteṣvityeka ācānteṣūdakaṃ puṣpāṇyakṣatānakṣayyodakaṃ ca dadyādaghorāḥ pitaraḥ santu santvityukte gotraṃ no vardhatāṃ vardhatāmityukte dātāro no 'bhivardhantāṃ vedāḥ santatireva ca \ śraddhā ca no māvyagamadbahudheyaṃ ca no 'stvityāśiṣaḥ pratigṛhya svadhāvācanīyāntsapavitrān kuśānāstīrya svadhāṃ vācayiṣya iti pṛcchati vācyatāmityanujñātaḥ pitṛbhyaḥ pitāmahebhyaḥ prapitāmahebhyo mātāmahebhyaḥ pramātāmahebhyo vṛddhapramātāmahebhyaśca svadhocyatāmityastu svadhetyucyamāne svadhāvācanīyeṣvapo niṣiñcati ūrjjamityuttānaṃ pātraṃ kṛtvā yathāśakti dakṣiṇāṃ dadyād brāhmaṇebhyo viśvedevāḥ prīyantāmiti daive vācayitvā vājevājevateti visṛjayāmāvājasyetyanuvrajya pradakṣiṇīkṛtyopaviśet \\3\\

Par.3.4

athaikoddiṣṭameko 'rgha ekaṃ pavitramekaḥ piṇḍo nāvāhanaṃ nāgnaukaraṇaṃ nātra viśvedevāḥ svaditamiti tṛptipraśnaḥ \ susvaditamitītare brūyurupatiṣṭhatāmityakṣayya sthāne 'bhiramyatāmiti visargo 'bhiratāḥ sma itītare \\4\\

Par.3.5

tataḥ saṃvatsare pūrṇe tripakṣe dvādaśāhe vā yadaharvā vṛddhirāpadyeta catvāri pātrāṇi satilagandhodakāni pūrayitvā trīṇi pit.ṝṇāmekaṃ pretasya \ pretapātraṃ pitṛpātreṣvāsiñcati ye samānā iti dvābhyām \ etenaiva piṇḍo vyākhyātaḥ \ ata ūrddhaṃ saṃvatsare saṃvatsare pretāyānnaṃ dadyāt yasminnahani pretaḥ syāt \\5\\

Par.3.6

ābhyudayike pradakṣiṇamupacāraḥ pūrvāhṇe pitryamantravarjaṃ japa ṛjavo darbhā yavaistilārthāḥ saṃpannamiti tṛptipraśnaḥ susaṃpannamitītare brūyurdadhibadarākṣatamiśrāḥ piṇḍā nāndīmukhān pit.ṝnāvāhayiṣya iti pṛcchatyāvāhayetyanujñāto nāndīmukhāḥ pitaraḥ prīyantāmityakṣayyasthāne nāndīmukhān pit.ṝnvācayiṣya iti pṛcchati vācyatāmityanujñāto nāndīmukhāḥ pitaraḥ pitāmahāḥ prapitāmahā mātāmahāḥ pramātāmahā vṛdvapramātāmahāśca prīyantāmiti na svadhāṃ prayuñjīta yugmānāśayedatra \\6\\

Par.3.7

atha tṛptirgrāmyābhiroṣadhībhirmāsaṃ tṛptistadabhāva āraṇyābhirmūlaphalairoṣadhībhirvā sahānnenottarāstarpayanti chāgosrameṣānālabhya krītvā labdhvā vā na svayaṃmṛtānāhṛtya pacenmāsadvayaṃ tu matsyairmāsatrayaṃ tu hāriṇena catur 'aurabhreṇa pañca śākunena ṣaṭ chāgena sapta kaurmeṇāṣṭau vārāheṇa nava meṣamāṃsena daśa māhiṣeṇaikādaśa pārṣatena saṃvatsaraṃ tu gavyena payasā pāyasena vā vā rdhrīṇasamāṃsena dvādaśa varṣāṇi \\7\\

Par.3.8

athākṣayyatṛptiḥ khaḍgamāṃsaṃ kālaśākaṃ lohacchāgamāṃsaṃ madhu mahāśalko varṣāsu maghāśrāddhaṃhasticchāyāyāñca mantrādhyāyinaḥ pūtāḥ śākhādhyāyī ṣaḍaṅgavijjyeṣṭhasāmago gāyatrīsāramātro 'pi pañcāgniḥ snātakastriṇāciketastrimadhustrisuparṇī droṇapāṭhako brahmoḍhāputro vāgīśvaro yājñikaśca niyojyā abhāve 'pyekaṃ vedavidaṃ paṅktimūrdhani niyuñjyāt āsahasrātpaṅktiṃ punātīti vacanāt \\8\\

Commentaries (5)

Linked texts (4)