Mahahrutani (Mahāhrutāni)
महाह्रुतानि
Pariś. 72 of the Av.
- Language
- Sanskrit
- Date
- 400 BCE – 1200 CE
- Extent
- 7 passages, 472 words
- Text
- partly digitised
- Source
- archiveorg · The Pariśiṣṭas of the Atharvaveda; ed. George Melville Bolling, Julius von Negelein, Ram Kumar Rai;… · Scan of a printed edition hosted by the Internet Archive (archive.org); the ancient text is in the public…
Contents
Text
1
mahādbhutāni
72.1.1. atha mahādbhutāni vyākhyāsyāmaḥ
2. kṣipravipākīnyamoghāni ghorāṇi grahopahatamulkābhihataṃ grastaṃ
nirastamupadhūpitaṃ vā yadā syājjanmanakṣatraṃ karmanakṣatramabhiṣecanīyajanapadanakṣatram
3. eteṣu kṣiprameva mahāśāntimamṛtāṃ kārayedrājāśme ca candramasaḥ
sthāne vajre ca devopasṛṣṭe skambhe vā
4. athavā nānāvarṇe bahurūpe śrṛṅgiṇi cāditye kīlavati
cādbhutānyulkābhihate
5. kabandha eva niśvasati hasati bhramati
6. hāse bhāse nāde śabde vāsane ca vaiśvānare'prajvalite'ntarikṣe
bhasmāsthyaśmāṅgārā vīthī cendradhanuṣi rātrau vīdhra eva tu
2
2.1. candrākau yasya rāṣṭre pariviṣyeyātāṃ tānyipakṣānparalokasaṃsthāñjanapadāṃs2. tathaiva kākakapotakaṅkagṛdhrayakṣarākṣasapiśācaśvāpadeṣu naktaṃ vadatsvabhivadatsu gāyatsu rāyatsu vā cakradhvajaveśyāvasathaprāsādāgre
72.2.3. vāpīkūpa udapāne codbhirati nadati vidyotati vā
4. ratha yantravāraṇapravahaṇavāditrādiṣūlkādayo'ṅgārā dhūmorcirvā
prādurbhāve
5. liṅgaṃ viliṅge rājñaḥ,
6. kākolūkakakkalāsśyenanipatite rājacchatre bhagne dhvaje cakrasya
rājño daṇḍe rājāśvadante
7. hastinyāṃ ca mattāyāṃ grāme ca prasūtāyāṃ
8. rājarathaśca rājādhirūḍho bhagnākṣaḥ samparāptādrājño hanti purohitamamātyaṃ senāpatiṃ jāyāṃ hastinaṃ mahiṣīṃ kumāraṃ rājānameva
vā rudhanuyādya evaṃ veda
9. dvādaśaṃ śataṃ gavāṃ dhenūnāṃ kaṃsavasanaṃ hiraṇyaṃ niṣko'śva etāśca
dakṣiṇāḥ
3
3.1. nānutpanneṣu daiveṣu rājñāṃ śāntirvidhīyate
asthāneṣu kṛtā śāntirnimittāyopapadyate
tasmātsthānaṃ samuddiśya kārayecchāntimātmanaḥ
2. sarpa samitau vāyusaṃbhrame udakaprādurbhāvagamaneṣu
3. dhanuḥsaṃdhyolkāpariveṣavidyuddaṇḍāśaniparighaparidhi nirghāte
4. rajovarṣamupalavarṣaṃ dadhimadhughṛtakṣīravarṣaṃ majjārudhira (varṣaṃ)
varṣati
5. hīnagabhastī dve mārge vīthyau vittakṣaye somasya kṣaye'pūrṇapūrṇe kṣayasyāvabhāsāḥ sadyo'pararātrāddigdāhopadhūpanaṃ
6. grahavaiṣamyamārohaṇamākramaṇaṃ gandharvanagaraṃ mārutaprakopastithikaraṇamuhūrtanakṣatragrahādīnāṃ somaviyogaḥ
7. pratisrotogāminyo nadyaḥ prāsādatoraṇadhvajeṣu vāyasasamavāyā vṛkaśakaṭārohaṇaṃ vṛṣadaṃśātimārjanamulūkapratigarjanaṃ śyenagṛdhrādīnāṃ dhvajābhilapanaṃ
72.3.8. vikṛtāśca mānuṣāmānuṣaprabhavāḥ strībālavṛddhapralāpāḥ
pradīptendrayaṣṭipādabhagneṣvadrvyeṣvekavṛkṣe dvicchāye praticchāye parivṛttam
9. ata ūrdhvaṃ chāyo'krasmāccaityavṛkṣastambhapatane virohatsvaviroheṣvacchinnaparṇaprapātācchuṣkaśākhino drumā dhūmarajaudakaprādurbhāvagamaneṣu vanaspatiṣu
10. bahuśastrabhaṅga indrakīlagopurāṭṭālakadhvajādīnāṃ bhaṅge ucitānāṃ vyucchedenucitānāṃ pravardhane dṛḍhabhaṅgeṣu
11. śuṣka virohe gṛhe valmīke śayanadeśe darbhastambhotpattau mitravirodhe'mitraprītau ca devatārcayorathacchedane
12. yatra rājā prasādamukhaḥ paureṣu ca bhṛtyādiṣu bhavati bhavanti cātra ślokāḥ
13. yadā tu pratipatsomo vikṛtyā vikṛto bhavet
anudbhinno vilūno vā rājño maraṇamādiśet
14. āyudhākārarūpāṇi śvetavarṇākṛtīni ca
paścavarṇāni cābhrāṇi tathā daṇḍanibhāni ca
15. yadā candrārkayormadhye kṛṣṇaṃ bhavati maṇḍalam
sa śaṅkariti vijñeyo grahaḥ paramadāruṇaḥ
16. tatra rājño vadhaṃ vidyātsarvabhūtabhayāvaham
tatra kuryānmahāśāntimamṛtāṃ viśvabheṣajīmiti
4
4.1. atha yasminneva janapade gobrāhmaṇasutasāṃvatsaravaidyānāṃ parivrājakacāraṇavānaprasthabrahmacāriṇāṃ vāpi saṃkaraḥ pravartate tadadbhutaṃ vidyāt
2. karmasaṃkaraṃ yajñasaṃkaraṃ vyavahārasaṃkaraṃ ca yatra ca dharmo'dharmeṇa pīḍyate tadadbhutaṃ vidyāt
3. teṣāmajñātaprāyaścittaṃ yadajñātamanāmnātamiti madhye juhuyātpuruṣasūktaṃ ca teṣvakṛtaprāyaścitteṣu mahādbhutāni prādurbhavanti
72.4.4. divyānītyācakṣate devagṛheṣvatha hasanti gāyanti rudanti
krośanti prasvidyanti pradhūmāyanti prajvalanti prakampantyunmīlayanti nimīlayanti lohitaṃ sravanti parivartayanti vā,
5. teṣāṃ prādurbhāvagamaneṣvanyarājāgamanaṃ vā vidyāddugraṃ vāṅgegamavṛṣṭiśastrabhayaṃ bubhukṣāmāraṃ jānapadamamātyānāṃ rājñovināśam
6. teṣu sarveṣu bhṛgvaṅgirovidamityuktaṃ sa catuṣpatha īśānāṃ prapadyeta
oṃ prapadye bhūḥ prapadye bhuvaḥ prapadye svaḥ prapadye janatprapadya iti prapadyeta
7. kapilānāmaṣṭaśatasya kṣīreṇa pāyasaṃ śrapayitvā kāpilāsvalabhyamānāsu dogdhrīṇāṃ śatasya kṣīreṇa pāyasaṃ śrapayitvā prāścamidhmamupasamādhāya paristīryaṃ barhīṃ raudreṇagaṇena śāntā juhuyāt || sarpirjuhuyātpāyasaṃ juhuyāccukralāḥ sumanasa upaharedbrahmaṇānbhaktenopepsantitā eva gā dadyādrājyaṃ vā parimita
kālaṃ tasya parituṣṭaye gosahasraṃ kartre dadyādagrāmavaraṃ ca
5
5.1. atha yatraitacchayane vātha vastre vā jāyate yaddhutāśanaḥ
etadatyadbhutaṃ nāma sarvakṣayakaraṃ nṛṇām
2. atra brāhmīṃ mahāśāntiṃ kārayedbahu dakṣiṇām
bahvannāṃ bahusaṃbhārāmanūcānasudakṣiṇām
rājyakāmo'rthakāmo vā pūjayetu bṛhaspatim
3. sṛjanti devā divyādbhutāni
prāgupasargātpratibodhanārtham
kāryāṇi, vidyāni tathā janānāṃ
karmākule varṇasamākule ca
4. daivyopasṛṣṭena balena kāryaṃ
kāryā ca śāntiḥ praṇipatya devān
tatopasargādvighnātpramucyate
divi cedaniṣṭaṃ na punaḥ sa kuryāt
72.5.5. pṛthivyāmantarikṣe ca divi cāpyupalakṣyet
ceṣṭitaṃ sarvabhūtānāṃ rutaṃ ca mṛgapakṣiṇām
6
6.1. grāme kule vā yadi vāpi deśe
rājanyamātyeṣu tathā dvijeṣu
bhāvaḥ paśūnāṃ vikṛto virūpastad
adbhutaṃ tasya deśasya vidyāt
2. amātyabhedo vividhaikaśīrṣe
ekadviśīrṣe bhavati dvirājyam
apādahaste mriyate hyamātyo
jāte kabandhe nṛpatirvinaśyet
3. yadādhikāṅgo yadi vālpahīno
bhavetpaśūnāṃ vikṛto virūpaḥ
strīṇāṃ tathaiva vikṛto virūpastad
adbhutaṃ tasya deśasya vidyāt
4. anāsyaṃ vāpyanoṣṭhaṃ vā jāyate cedvidūlakam
arūpamasarūpaṃ vā jāyate cedvidūlakam
5. adharādīnyacakṣurvā jāyate cedvidūlakam
etadatyadbhutaṃ nāma rāṣṭre rājyakṣayaṃkaram
6. tamadbhiḥ snātaṃ surabhiṃ sugandhiṃ
gatāsumagnau juhuyādghṛtāktam
gaṇena raudreṇa ghṛtaṃ ca hutvā
tathā mahātmā śivamasya kuryāt
tathā mahātmā śivamasya kuryāditi
72
iti mahādbhutāni samāptāni