Vedamrita 12
Vedāmṛta 12
- Language
- Sanskrit
Contents
12.1.1
yajurveda vṛkṣa
‘ yajurveda vṛkṣa ’nā graṃtha nāsikamāṃthī paṃcavaṭīnā rahīśa
vedamūrti yajñeśvara dādājī maitrāyaṇīya pāsethī maḻī āvelo, ne te
‘ vaidika sṭaḍījha ’ nāmanā aṃgrejī māsikanā sana 1925 nā
eprila aṃkamāṃ prasiddha karavāmāṃ āvelo. sadarahu māsikano aṃka
jeo meḻavī śake tema hoya temaṇe to e ākho lekha najara taḻe
kāḍhī javo.
ame e ubhaya vidvānone hārdika abhinaṃdana āpī sadarahu
‘ yajurveda vṛkṣa ’no saṃkṣepa anuvāda mūḻa sūtro sāthe atre
āpīe chīe. enā vācanathī, yajurvedanī śākhāo kyāṃ kyāṃ
sudhī prasarī hatī teno khyāla vācakavargane āvī śakaśe.
‘yajurveda vṛkṣa kevuṃ che te juo:–
śukla yajurvedanī śākhāo
[ 1 ] kāṇvonī 15 śākhāo
૧ kāṇvāḥ kṛṣṇāvenā pradeśe–કૃષ્ણા તથા વેણા નદીઓના
taṭapradeśomāṃ kāṇva śākhā hatī.
2 कठाः गोदा दक्षिणे–godāvarī nadīnā dakṣiṇa bhāgamāṃ
kaṭha śākhā hatī.
૩ piṅgulakaṭhāḥ, piṅgulakaṃṭhāḥ krauñcadeśe–ક્રૌંચ નામનો પર્વત
mānasa sarovara pāse kailāsa parvatano eka bhāga che, ne te
kumāyūṃ prāṃtamāṃ āvelo che. atyāre ‘ nitipāsa ’ ( Niti
Pass ) nāme oḻakhāto je ghāṭamārga che tyāṃ ā parvata
āvelo hoi e pahāḍī pradeśamāṃ ā śākhānā loko rahetā hatā.
4 जृम्भककठाः श्वेतद्वीपे—ṭibeṭanī pūrva diśāmāṃ śvetagiri
nāmano parvata che, tenī pāse ā śākhāvāḻānī vastī hatī.
5 औद्दालककठांः शाकद्वीपे—madhya eśiyā khaṃḍamāṃ āvelā turkastāna tathā tātāra deśomāṃ ā śākhānā yajurvedīo rahetā hatā.
૬ napicchalakaṭhāṃḥ śākadvīpe—( સદર સદર )
7 मुद्गलकठाः काश्मीरदेशे—mudgalakaṭha śākhāvāḻā vidvāno
kāśmīra deśamāṃ rahetā hatā.
12.1.2
8 śṝṃgalakaṭhāḥ sṛjayadeśe—( ā deśa kyāṃ āvyo te nakko
nathī thai śakyuṃ. vaḻī te ‘ suṃjaya ’ che ke ‘ sṛjaya ’ tenī
paṇa śaṃkā che. ā nāmanā loko pāṃḍavo sāthe laḍatā hatā ).
9 सौभरकठाः सिंहलदेशे—silona athavā laṃkā dvīpamāṃ ā
śākhāvāḻānī vastī hatī.
10 maurasakaṭhāḥ kuśadvīpe—ayodhyā prāṃtamāṃ hāla jyāṃ sulatānapura che, te ja sthaḻa pūrve kuśapura nāme oḻakhātuṃ. e
nagara kuśavaṃśī rājāonī rājadhānī hatuṃ. kuśasthala, kanoja,
kuśasthalī, kuśāvatī, dvārakā e to gujarāta prāṃtamāṃ āvelā
che. e sthaḻomāṃ ā śākhāvāḻāo vasatā hatā. mahārāṣṭranā
suprasiddha kośakāra vidhānidhi siddheśvara śāstrī citrāva
potānā ‘ prācīna caritrakośa ’ nāmaka graṃthanā 666 mā pāna
para lakhe che ke ā kuśadvīpanuṃ sthāna sahārānā raṇapradeśa, sudāna,
ginī, kāmerūna, kāṃgo, sṭeṭsa, paścima tathā dakṣiṇa āphrikā
e pradeśomāṃ che. sva. itihāsācārya viśvanātha kāśīnātha
૧૧ caṃcukaṭhāḥ caṃculakaṭhāḥ yavanadeśe—
૧૨ yogakaṭhāḥ yavanadeśe—
૧૩ hasalakaṭhāḥ ( dāpiṣṭhalakaṭhāḥ ) yavanadeśe-૧૪ ghaisalakaṭhāḥ ( sigalakaṭhāḥ ) siṃhaladeśe—
૧૫ ghopakaṭhāḥ krauṃcadvīpe—
eja prācīna kāḻano kroṃcadvīpa ane tenā samarthanamāṃ temaṇe
ā eka kāraṇa rajū karyuṃ che ke āpaṇe jene bagalā nāme
oḻakhīe chīe te kroṃcapakṣīonuṃ mukhya nivāsasthāna
e pradeśamāṃ ja che, ane te parathī ja e pradeśanuṃ nāma
‘ kroṃcadeśa ’ paḍyuṃ che. śrī. vaḍera mahāśayanuṃ mānavuṃ che ke
pūrva turkastāna ane tene lāgelo cīnano thoḍoka bhāga pūrve
kroṃcadvīpa kahevāto. āmāṃthī koī paṇa eka pradeśa asala
12.1.3
kroṃcadvīpa haśe, ne temāṃ ā śākhāvāḻānuṃ vāsasthāna haśe.
( 3 jī ṭippaṇīmāṃ āpelī samajūta sāthe ā ṭippaṇī
dhyānamāṃ levī ).
ā pramāṇe kāṇva śākhāvāḻāonī 15 śākhāonā sthānanirdeśa ā vedavṛkṣamāṃ maḻī āve che.
[2] vājasaneyī mādhyaṃdinonī 17 śākhāo
૧૬ jābālāḥ, nārmadāḥ narmadāvindhyayormadhyadeśe—નર્મદા નદી
tathā viṃdhyācaḻanī vaccenā pradeśamāṃ jābāla śākhāvāḻāo
vasatā hatā.
૧૭ baudheyāḥ, raṇaghaṭanāmakāḥ, godātūlapradeśe—ગોદાવરી નદીના
mūḻavāḻā pradeśamāṃ baudheya śākhānī vastī hatī.
૧૮ kaṇvāḥ, karṇavaṭā, gomatī paścimadeśe—કણ્વ, કર્ણવટ એ
śākhāonā anuyāyīo gomatī nadīnā paścima pradeśamāṃ rahetā
hatā. (gomatī nāmanī nadī ayodhyāmāṃ, godāvarīnā mūḻa
pāsenā pradeśamāṃ, gujarātamāṃ dvārakāṃnī pāse, māḻavāmāṃ caṃbalanī pāse, kāṃgrā jīllāmāṃ, temaja aphagānistānamāṃ (‘gomala’
Gomal nāme oḻakhātī) ema ghaṇe ṭhekāṇe āvelī che.
૧૯ mādhyaṃjanāḥ, śarayūtīranivāsinaḥ૨૦ śāpīyāḥ ( śāṣīyāḥ ) nāgarā amarakaṃṭaka narmadāmūlavāsinaḥ૨૧ sthāpāyanīyā nāradeyāḥ ( nāramadevāḥ ) narmadottaradeśe૨૨ kāṣārā mṛgauḍāḥ ( gauḍāḥ ) mālavadeśe૨૩ pauṃḍravatsāḥ trighāḍā nāmakā mālavadeśe૨૪ āghaṭikāḥ śrīmakhā mālavadeśe૨૫ paramāvaṭikā ādhagauḍāḥ gauḍadeśe૨૬ pārāśaryāḥ ( pārāśarāḥ ) gauḍagurjarāḥ marudeśe૨૭ vaidhaiyāḥ śrīgauḍāḥ gauḍadeśe૨૮ ghaineyāḥ kaṃkarāḥ baudhyaparvate29 gālavāḥ gālavī saurāṣṭre—
30 audheyāḥ audheyāḥ : gurathī gurbharadeśe—
31 vaijñavāḥ vaijñayāḍanārāyaṇe sarovare—
32 kātyāyanāḥ narmadāsaṃgamadeśe—
33 utkalāḥ utkilāḥ gauḍadeśe—
34 maithilāḥ videhadeśe—
12.1.4
35 śarvayāḥ śarvarīyāḥ miśrabrahmāvarttadeśe—
36 kauśikāḥ bāhlīkadeśe—
37 tantilāḥ saurāṣṭradeśe—
38 barhiśolāḥ barhika-kāśmīradeśe—
39 kheṭakāḥ khaiṭa-kṣopaghāsadeśe—
40 bhaumilā himavaddakṣiṇadeśe—
ā nāmanī śākhāneā vasavāṭa hateā. ( अन्तिलाः ढोतील
himālaya dakṣiṇadeśe ).
૪૧ gobhilāḥ ubhīlāḥ gaṇḍakītīradeśe—ગણ્ડકી નદીના તટpradeśamāṃ ā śākhānī vasatī hatī.
42 गौरवाः मद्रदेशे—maddeśa rāvī ane cīnāba nadīonī
vacce āvelā pradeśanuṃ nāma hatuṃ. ( madrāsaneā keāī saṃbaṃdha
ānī sāthe heāi śake khareā ? )
43 सौभीराः कौशिकदेशे—gaṃgāne maḻanārī kuśī nadīnī
pāsenā deśanuṃ nāma kauśika heāī tyāṃ ā śākhānī vasati hatī.
44 जृंभकाः आर्यावर्तदेशे—āryāvarta deśamāṃ jṛṃbhaka śākhānī
vastī hatī.
૪૫ pauṃḍrakāḥ miśrakavasaladeśe—( આ દેશ કયેા તેનેા વિદ્વાneāe patteā meḻavavā rahyo. )
૪૬ haritāṃḥ sarasvatī tīragāḥ—સરસ્વતી નામની નદી ગઢvāla pradeśamāṃ alakanaṃdā nāmanī nadīne maḻanārī eka nadī
che. gujarātamāṃ raunākṣī nadīnuṃ paṇa ā nāma che, ane
śivālika parvata pāsenā siramaura pahāḍamāṃthī nīkaḻatī eka
nadīnuṃ paṇa ā ja nāma che. eṭale ā badhāṃmāṃthī kayuṃ
sthāna ā harita śākhāvāḻāonuṃ nivāsasthāna hatuṃ te
saṃśeādhanateā viṣaya che.
૪૭ śoṭakāḥ himavaddeśe—હિમાલયમાં.
૪૮ rohiṇamiśrāḥ gurṃjaradeśe—ગુજરાતમાં.
49 भामराः काश्मीरदेशे—kāśmīramāṃ bhāmarā śākhānī vastī hatī.
૫૦ laigavāḥ kāligadeśe—કાલિંગ દેશમાં.
51 माण्डवाः गौडदेशे—gauḍa deśamāṃ māṇḍava śākhā.
52 भारवाः मरुदेशे-bhāravāḍamāṃ bhāravā śākhānī vastī hatī.
53 चौभगाः मथुरादेशे-mathurā pradeśamāṃ caugabha śākhā.
12.1.5
54 टोनकाः नेपालदेशे-nepālamāṃ ṭonaka śākhā rahetī hatī.
55 हिरण्यशृंगाः मागधदेशे-magadhamāṃ hiraṇyaśṛṃgonī vastī hatī.
56 कारुणिकाः मागधदेशे-magadhamāṃ hiraṇyaśṛṃgonī vasatī hatī.
૫૭ dhūmrākṣāḥ himavaddeśe-હિમાલયમાં.
58 कापिष्ठाः आर्यावर्तदेशे-viṃdhyācala ane himālayanī vacceno
pradeśa āryāvarta nāme oḻakhātā hoī tyāṃ kāpiṣṭha śākhānā
anuyāyīo vasatā hatā.
૫૯ kāṇāḥ kanavajāḥ gauḍadeśe-ગૌડોના દેશમાં.
૬૦ kubjāḥ kulaphāḥ māgadhadeśe-મગધ દેશમાં.
61 सारस्वताः सरस्वstands-sarasvatīnā kāṃṭhāpradeśamāṃ.
૬૨ ahangajāḥ ahangadeśe-અંગદેશમાં.
૬૩ bahangajāḥ bahangadeśe-બંગાળામાં.
64 mṛdgattāḥ mṛdgāḥ mṛdgadeśo૬૫ yāvanāḥ yauvanāḥ saṅgaradeśe૬૬ śaivajāḥ marudeśe-મારવાડમાં.
૬૭ pālībhadrāḥ pārībhadrāḥ siṃglādeśe69 वैतानलाः नेपालदेशे-nepāḻamāṃ vaitānalla śākhā vasatī hatī
70 जनिश्श्रवाः मत्स्यदेशे-@Thālanāṃ jayapura, alavara tathā bharatapuraneā pradeśa pūrve matsyadeśa nāme oḻakhātā hatā. tyāāṃ
janiśrava śākhānī vastī hatī.
૭૧ bhadraktāḥ baudhyaparvatadeśe૭૨ saubharāḥ baudhyaparvatadeśe૭૩ kathithaśravāḥ kuthivaśravāḥ himavaddeśe-@Tહિમાલય પર.
૭૪ baudhyakāḥ baudhyaparvate૭૫ pāñcalajāḥ pāñcāladeśe-@Tપાંચાલમાં.
૭૬ ūrdhvāṃgajāḥ kāśmīradeśe-@Tકાશ્મીરમાં.
૭૭ kurśendrajavāḥ kūrmadeśe-@T( ૬૮ મી ટિપ્પણી જુઓ ).
૭૮ puṣkaraṇīyāḥ māravāḍhadeśe-@Tમારવાડમાં.
૭૯ trayannavārāḥ maruddeśe૮૦ ūrdhvaretarāḥ maruddeśe૮૧ kathasāḥ kāthasāḥ godādakṣiṇabhāge-@Tગોદાવરી નદીના દક્ષિણ
pradeśamāṃ.
૮૨ pālāśanīyāḥ-( paḷaso ) godādakṣiṇadeśe-@Tગોદાવરી
nadīnā dakṣiṇa pradeśamāṃ.
12.1.6
saptaṣaṣṭi mādhyaṃdina saṃhitāḥ ( 67 ) yājñavalkīyakāṇvādayaḥ pañcādaśa saṃhitāḥ ( 15 ) = militvā dvayaśītisaṃkhyākāḥ śuklayajupāḥ ( 82 )
[ 5 ] kṛṣṇa yajurvedanī taittirīya śākhānā 8 prakāra
૧ taittirīyā tiraṃgulagodādakṣiṇadeśe-@Tગોદાવરી નદીના
dakṣiṇa pradeśamāṃ.
āndhrādidakṣiṇāgneyī godāsāgaraāvadhi
yajurvedastu taittirya āpastambī pratiṣṭhitā
sahyādriparvatārambhāt diśāṃ nairṛtyasāgarāt
hiraṇyakeśī śākhā ca paraśurāma-sannidhau
. ૧૧ pātāṇḍinīyāḥ pātāṇḍinyadyomarutekā iva purāṇadeśe૧૨ maitrāyaṇīyāḥ godādakṣiṇasī1 मानवाः सौराष्ट्रदेशे—@Tsāraṭhamāṃ ( kāṭhiyāvāḍamāṃ ).
૨ dundubhāḥ kāśmīradeśe—@Tકાશ્મીરમાં.
3 peyaḥ सौराष्ट्र-@Tkāṭhiyāvāḍamāṃ.
4 vārādāḥ madveśe—@Tmarū pradeśamāṃ ( māravāḍamāṃ ).
5 harimavevāḥ gurnaradeśo - @Tgujarātamāṃ.
6 śyāmāḥ govadeśo—
7 śyāmāmanīyā govāvarī tīre- @Tgodāvarī kāṃṭhe.
mayūraparvatāccaiva yāvadgurjaradeśataḥ
vyāptā vāyavyadeśastu maitrāyaṇī pratiṣṭhitā
yajurvedīonī ekaṃdara śākhāo 82 + 27 = 109.
ā pramāṇe yajurvedanī 109 śākhāonī yādī ā yajurveda
vṛkṣa parathī maḻe che. ā yajurvedanuṃ vṛkṣa che, tevī rīte ṛgveda,
sāmaveda tathā atharvavedanāṃ vṛkṣa paṇa hovāṃ joie. paraṃtu temaneā
patto hajī lagī lāgyo nathī, chatāṃ kayāṃka ne kayāṃka te jarūra haśe
ja. sāmavedanā vṛkṣanuṃ eka pāna vasāinā rahevāśī eka khristī
sajjana pāsethī amāre hātha lāgyuṃ hatuṃ; paraṃtu e pṛṣṭha je
pustakamāṃ hatu te pustakanā pūṭhā tarīke ja ā sāmavedanā vṛkṣanuṃ
pāna vaparāyuṃ hatuṃ ane tenā para “ vedavṛkṣa ” evuṃ lakhyuṃ hatuṃ,
12.1.7
jyāre aṃdaranī bāju teā koi bījā marāṭhī graṃthanāṃ pānāṃ
hatāṃ. ā bābatamāṃ viśeṣa khoḻa karatāṃ jaṇāyuṃ ke muṃbāinī
āsapāsa vasāī vagere sthaḻomāṃ hajāro sāmavedīo rahetā hatā.
temane jabariyāṇa vaṭāḻīne khristī banāvī devāmāṃ āvyā tyāre
temanī pāsenā vaidika graṃtho bāḻīne rākha karavāmāṃ āvyā. khristī
pracārakonī e āsurī līlāmāṃ keṭaluṃ kiṃmatī vaidika sāhitya naṣṭa
thayuṃ haśe te teā bhagavāna ja jāṇe ! !
ā pustakanā vācakone vinaṃti karavānī ke ā jātanuṃ bījuṃ
koi vedavṛkṣa koi sthāna para maḻī āve teā tene prasiddha karāvavā
na cūkavuṃ.
agāu kuśadvīpa ane kroṃcadvīpanī thoḍīśī oḻakha āpavāmāṃ āvelī che. ahīṃ have śākadvīpa tathā śvetadvīpa saṃbaṃdhamāṃ
mahārāṣṭrīya vidvānoe karelī śodhakhoḻa rajū karīe chīe:—
śākadvīpa
śrī vidyānidhi siddheśvara śāstrī citrāḻa lakhe che ke āṭalāṃṭika mahāsāgaramāṃ ḍūbī gayelo dvīpa e śākadvīpa hato. sva0
rājavāḍe tathā śrī vaḍerajīnāṃ saṃśodhano parathī ṭhare che ke ājakāla
sithiyā nāme je mūlaka oḻakhāya che te pūrve śākadvīpa kahevāṃto hato.
śvetadvīpa
atyāre māḍāgāskara nāme oḻakhātā pradeśa pāseno ṭāpu
pūrve śvetadvīpa kahevāto hato, evuṃ śrī citrāḻaśāstrījīe potānā
‘prācīna caritrakośa’ nāmanā graṃthanā 667mā pṛṣṭha para jaṇāvyuṃ che.
ā śodha traṇa moṭā mahārāṣṭrīya vidvānonī che. ā bābatamāṃ ekadama kaṃī kahevānuṃ kaṭhaṇa che, paraṃtu eṭaluṃ to nakkī kharūṃ
ja ke yajurvedīyonī vastī atyāranā samagra bhāratavarṣa vā hiṃdusthānanī sīmāo bahāra bahu bahu āghenā mūlakomāṃ patharāyelī
12.1.8
hatī. e mūlako vā dvīponī sīmāo to atyāranā yuropa, amerikā
ane āphrikā sudhī pahoṃce che. yavanadeśa paṇa bhāratavarṣanī bahārano
ja mūlaka che. e pradeśa, kāspiyana samudra, dakṣiṇa raśiyā, paścima temaja
cīnāī turkastāna vagere badhuṃ bhūmaṃḍaḻa yajurvedīyothī gherāyuṃ hatuṃ, ema
jaṇāya che. bījā vedavṛkṣo jo maḻī āvaśe, to ā anumānane
puṣṭidātā thaī paḍaśe ema mānīe chīe.
bhāratavarṣanī cāre diśāmāṃ lagabhaga pāṃcaso māilanā vistāramāṃ yajurvedīonī vastī ubharātī hatī. e pradeśomāṃ yajurvedanā
maṃtro gavātā hatā ane yajurvedanā maṃtro sāthe thanārā homa
havanothī e deśonī havā mīṭhī suvāsathī sadā maghamaghatī hatī:
e vāta maḻī āvelī āṭalī māhitī parathī sābita thāya che.
chatāṃ paṇa viśeṣa pramāṇonī śodha thāya e iṣṭa temaja āvaśyaka che.
yajurvedanī śākhāo pṛthvīnā saghaḻā bhāgomāṃ prasarelī
hatī evuṃ mānī levāmāṃ āve, to pachī śākhāgraṃthomāṃ paraspara
pāṭhabhedo kevī rīte ghūsavā pāmyā, e śaṃkānuṃ nivāraṇa nīce
pramāṇe saheje thaī śake:—
godāvarīkāṃṭhe eka śākhā vase che, bījī himālayanā koī
śikharapradeśamāṃ vase che, trījī turkastānamāṃ, ane cothī kāspiyana
samudra pāse vase che, ane te e jamānāmāṃ ke jyāre śīghra
ṭapāla pahoṃcāḍavānāṃ ājanā jevāṃ sādhano śodhāyāṃ nahotāṃ
eṭaluṃ ja nahi paṇa chāpavānī kaḻā paṇa manuṣyane hātha lāgī
nahotī. teve samaye madrāsanī ghaṭanāone turkastāna pahoṃcatāṃ keṭalāṃ
varṣa lāgatāṃ haśe eno to mātra khyāla ja karavo rahyo. āvī
avasthāmāṃ judī judī śākhāomāṃ judā judā aneka pāṭhabhedo
12.1.9
utpanna thayā hoya to temāṃ jarāya āścarya pāmavānuṃ nathī. ūlaṭuṃ,
āṭaāṭalā dūra deśāṃtaromāṃ vasatāṃ chatāṃ judī judī ā śākhāonī saṃhitāomāṃ āṭalī badhī ekatā maḻī āve che, eja
bhāre moṭā āścaryano viṣaya che !
mūḻa saṃskṛta bhāṣānā śabdo bagaḍīne judī judī bhāṣāomāṃ
temanāṃ kevāṃ judāṃ judāṃ rūpo thavā pāmyāṃ che, teno ja vicāra
karone ! evā pratikūḻa saṃjogomāṃ paṇa vaidika saṃhitāomāṃ
āṭalī badhī ekatā rahī śakī che, e ja kharuṃ āścarya cheḥ
ane e āścarya sahunī jāṇamāṃ āvī śake eṭalā māṭe badhī
saṃhitāonuṃ ekīkaraṇa thaīne maṃtrabhāgo ‘ daivatasaṃhitā ’ ane
yājuṣa gadyabhāgo ‘ yajñasaṃhitā ’ rūpe taiyāra thavī joīe,
ane temāṃ maḻī āvatā saghaḻā ja pāṭhabhedo ṭippaṇī rūpe
saṃgrahāvā joīe. evī yojanā thāya to vedanā artha karavāmāṃ
ne samajavāmāṃ puṣkaḻa saraḻatā maḻe, eṭaluṃ ja nahi paṇa vaidika
dharmanuṃ paṇa sācuṃ jñāna niścita rūpamāṃ upalabdha bane.
saṃśodhanapriya vidvānone ā kārya hātha dharavānī preraṇā
karavānī paramātmāne vinamra prārthanā che !
vedanuṃ mudraṇa
lekhaka : paṃ. śrīpāda dāmodara sātavaḻekarajī
anuvādaka : śrī. jagadīśa sevakalāla parīkha
bī. e. elaela. bī.
ṛgveda
cāreya vedonāṃ mudraṇanuṃ kārya svādhyāya maṃḍaḻamāṃ puṣkaḻa śodha
saha śarū che. emāṃthī ‘ṛgveda’nuṃ mudraṇa thai gayuṃ hatuṃ, paraṃtu
enī māgaṇī eṭalī adhika thai gai ke prathama vāranī sarva prata
khalāsa thai gai che, have eka paṇa prata ahīṃ silaka nathī.
upāḍa pratidina vadhī rahyo che, eṭale bījī vāra pāṃca hajāra prata
12.1.10
chāpavānuṃ kārya śarū thai gayuṃ che. ā vakhate ame pāṃca hajāra prata
chāpīśuṃ ane eka hajāra prata padapāṭha sahita chāpīśuṃ. badhā loko
vedanā sarasa ane sundara pustaka icche che, ane ā bījī vāranā
mudraṇamāṃ pūrvanī apekṣāe adhika viśeṣatāo raheśe, eṭale jeo
śuddha, sundara ane sastā vedagrantha potānī pāse rākhavā icchatā
hoya teo śīghra potānuṃ grāhakamūlya mokalī de ane grāhaka bane.
atharvaveda
atharvavedanuṃ mudraṇa traṇa cāra vāra thai gayuṃ che ane ā
grantha āvatā traṇa māsamāṃ taiyāra thai grāhakone mokalavāmāṃ
āvaśe. emāṃ ame pratyeka sūktanā ṛṣi, devatā, chaṃda āpyā che
ane pratyeka sūktanā viṣayanuṃ śīrṣaka paṇa āpyuṃ che. āthī
viṣayavāra adhyayana karanārane saraḻatā thaśe.
sāmavedanuṃ mudraṇa
sāmavedanuṃ mudraṇa eka moṭī javābadārīnuṃ kārya che. ājakāla je sāmaveda chapāyelo maḻe che te to kevaḻa ārcika che.
arthāt kevaḻa ṛgvedanī ṛcāono saṃgraha ja che. hajī sudhī
74 maṃtra ā samayanā ṛgvedamāṃ nathī maḻatā, te ṛgvedanī
anya śākhāomāṃ haśe, evuṃ ja badhā māne che. sāmaveda, ṛgvedanā
ja maṃtronā gāyana māṭeno eka saṃgraha che, eṭale eno artha
āvo thāya che—
arthāt ṛgveda maṃtra upara ālāpa laine je gāna thāya che
te ja sāma che. jyāṃ sudhī ālāpa levāmāṃ nathī āvatā tyāṃ
sudhī e maṃtra ṛcā ja kahevāśe. eṭale sāmavedanī saṃhitāne
ārcika arthāt ṛcāono saṃgraha kahe che. ā ārcika ame
prathama chāpī rahyā chīe ane amane āśā che ke ame ene
cāra mahīnāmāṃ chāpīne grāhakone āpī śakīśuṃ. ā sāmavedanā
ṛcā maṃtra-ārcika maṃtra jevā che tevā gāyanamāṃ prayukta nathī
12.1.11
thatā. arthāt emanī upara je aṃka che te gāyananā noṭeśana nathī,
te kevaḻa udātta–anudātta-svaritanā cinha che jemake—
agna au yohi vītaye gṛṇa઼āno havyadātaye .
ni hotā satsi barhiṣi ..
ā sāmavedano prathama maṃtra che. e ṛgvedamāṃ maṃ. 6 . 16 . 10
māṃ che tyāṃ enā svara ā pramāṇe che:—
agn-ā yā̍hi vī̱taye̍ gṛṇā̱no ha̱vyadā̍taye
ni hotā̍ satsi ba̱rhiṣi̍
a̱gna̍ ā̍ yā̍hi̱ vī̱taye̍ gṛṇā̱no ha̱vyadā̍taye
ni hotā̍ra satsi barhiṣi̍
(૧) dhiyo yo naḥ pracodayāt || dhiyo yonaḥ pra̱co }
1 2 1 2 || dyi̱ ā 2 || dāyo || ā ' 3 3 5
(2) mūrdhānaṃ divo aratiṃ pṛthivyā || = mūrdhānaṃdāi
vā ' 3 ara || tiṃ pṛthivyāḥ
(3) kayā śaciṣṭhayā vṛtā || = kayā ' 2 3 śacā 3
ṣyauho ' 3 || himmā ' 2 || vā ' 2 toṃ ' 35 hāi
(4) agna āgahi vītaye || = ognāi || āyā hi ' 3
voito yā ' 2 i || toyā ' 2 i
(5) tyamūṣu vājinaṃ devajūtaṃ || = tyamūpu || vāji
nā ' 2 3 4 5 mū || devajūtā ' 2 3 4 mū
maṃtronā śabdonuṃ uccāraṇa eka prakāranuṃ hoya che ane
sāmagāyanamāṃ tenuṃ bījuṃ ja rūpa hoya che. keṭalāka akṣaro badāyathīja āve che. keṭalāka akṣara chūṭe che, keṭalāka akṣara ālāpane
kāraṇe hrasva dīrgha athavā anya prakāranā hoya che. ṛgvedamāṃ
' vareṇyaṃ ' che, tyāṃ sāmavedagānamāṃ ' vareṇiyom ' banī gayuṃ che.
arthāt koīe sāmavedanī ārcika saṃhitā kaṃṭhastha karī hoya to
paṇa ene enā gāna pharīthī kaṃṭhastha karavāṃ paḍe. koīpaṇa. manuṣya
kevaḻa maṃtro vaḍe ja sāmagāyana na karī śake, e vāta ā lekhamāṃ
āpelā sāmagānanā pāṃca maṃtrothī sarva pāṭhakone vidita thaśe.
12.1.12
sāmavedamāṃ pūrvārcika ane uttarārcika evā be vibhāga che.
emāṃ je maṃtra saṃgrahita thayā che, emāṃ viśeṣatā e che, ke
pūrvārcikanā eka eka maṃtranāṃ aneka arthāt be be, traṇa traṇa,
pāṃca pāṃca sudhī sāmagāyana prācīna ṛṣioe banāvyāṃ che. ane
uttarārcikamāṃ je maṃtra che, enī viśeṣatā e che, ke enā be be
traṇa traṇa athavā adhika maṃtro maḻīne eka sāmagāna thāya che.
ā baṃne ārcikonī viśeṣatā che. eṭale sāmavedanā maṃtra kevaḻa
pāse hovāthī enuṃ gāna thavuṃ asaṃbhava che.
prācīna samayanā lagabhaga 300 thī adhika ṛṣioe ā
sāmagāyananī paddhati niścita karī che ane sāmasaṃhitāmā maṃtro
vaḍe lagabhaga cāra hajāra gāyana banāvyāṃ che. kayā maṃtranuṃ kayā
svaramāṃ hovuṃ joie, kayā navā akṣara, śabda tathā vākya gāyanamāṃ
kyāṃ mūkavā joie, kayā akṣara upara kevo ālāpa levo joie
e sarva vātone ukta ṛṣioe niścita karī che.
je akṣara, śabda ane vākya gāyananā samaye maṃtromāṃ
mūkavāmāṃ āve che, ene ' stobha ' kahe che. e sarva ' stobha 'nī
gaṇatrī prācīna ṛṣioe karī che. e granthanuṃ nāma ‘स्तोभगान,
stobhasaṃhitā અથવા stobhānusaṃhāra છે. એમાં આ સર્વ સ્તોભનો
saṃgraha che ane vargīkaraṇa paṇa karyuṃ che. ā stobha koi gāyaka
pāse prāpta thāya topaṇa te koi stobhane koī maṃtramāṃ mūkī gāī
na śake. ā stobha āvā hoya che—
hāū, ājyadohaṃ, e, āī, 'āū, hoū, vā,
auhovā, ghoitoyāi, i ityādi.
āne gāyakanī icchānusāra gāyanamāṃ yojī śakātā nathī. kayā
chaṃdanā maṃtramāṃ kayā stobhano kayā sthāna upara upayoga karavo
eno niścaya ṛṣiodvārāja thaī cūkayo che. ene e prakāre ja
12.1.13
mānavā ane gāvā joie. eka akṣara athavā svara ahīṃno tahīṃ
thaī śake nahī, ālāpomāṃ paṇa pheraphāra thaī śakato nathī. gāyatrī
maṃtranā stobhone triṣṭupa maṃtramāṃ na yojī śakāya, ane jagatīmaṃtranā stobha judā ja hoya che. ā rīte ā sāma ṛṣiodvārā
niścita che. enī gānapaddhati paṇa niścita che. ane svara paṇa
niścita thayā che.
ṛgvedamāṃ jeo chaṃdone heraphera karī rahyā che, emano e
doṣa keṭalo akṣamya che, eno nirṇaya āthīja thaī śake che.
ṛgvedanā eja maṃtra sāmavedamāṃ āvyā che ane sāmavedamāṃ
temanā chanda ṛṣiodvārāja niyata thaī cūkayā che. ame enuṃ
koṣṭaka . āpīne ja samajāvīśuṃ, ke kayo chanda kayāṃ kevo
che ane enuṃ ṛgvedamāṃ kayuṃ rūpa che. vedamāṃ koi paṇa
manamānī garabaḍa karī na śake.
sāmavedanā gāna karavānī paddhati jāṇī śakāya māṭe ame
eka citra āpyuṃ che. eka hastanuṃ citra che, emāṃ aṃgulīomāṃ
svaranāṃ sthāna āpyāṃ che. sāmagāyana yathāśāstra karavu hoya, to
sarvathī prathama ā hastasvarono abhyāsa karavo joie.
mukhathī kayo svara uccārāya che, te barobara āvī rīte
darśāvavu joie. āmāṃ tālamāṃ sahāya thāya che, ane svaranuṃ
anusaṃdhāna paṇa rahe che. bījā hāthe paṇa tālanī mātrāonī
gaṇatrī thāya che. ā rīte sāmagāyananā samaye gāna karanāranā
mukha ane hātha kāmamāṃ āve che ane mana emāṃ lāgyuṃ rahe che.
sāma gāyananā mukhya cinha ā che—
svarāṃka, saptasvara, . svaranāma, sāmavedīnuṃ nāma
7 pa paṃcama kruṣṭa
1 ma madhyama prathama
2 ga gāṃdhāra dvitīya
3 re ṛṣabha tṛtīya
4 sā ṣaḍja caturtha
5 ni niṣāda mandra
6 dha dhaivata atisvārya
12.1.14
ā aṃkanāṃ svaracinha che. eka bījo svara 'atikruṣṭa'
che, je ‘pa’ thī paṇa ūṃco che, jene āṭhamo gaṇavo joie.
keṭalāka pustakomāṃ ā kruṣṭa svarone ‘11’ athavā ‘8’
aṃkathī paṇa darśāvyā che. paraṃtu ā kruṣṭa svara ( ucca svara )
sāmagānamāṃ bahu ja ochā āve che. sāmavedanā sapta svara
‘pa-ma-ga-re-sā-ni-dha’ ā kramathī samajavā joie. gāyananā
akṣaronī upara lakhelā, agara gāyananā akṣaronī paṃktimāṃ lakhelā
aṃkonuṃ āṃja svaramaṃḍala che. cha svara ‘ma-ga-re-sā-ni-dha’
viśeṣataḥ sāmagāyanamāṃ āve che. kvacita prasaṃgeja ‘pa’
āve che, āthī spaṣṭa che ke bahu ākrośa karīne sāmagāyana nahi
karavuṃ joie. śānta ane keāmala svaromāṃ, maṃjīla dhvanimāṃja
sāmagāna karavuṃ joie.
sāmavedanā svara avarohī arthāt prathama ucca thaine pachīthī
dhīme dhīme nīcenā svara thāya che. ājakāla gānamāṃ āroha
svara priya che. ‘sā-re-ga-ma-pa-dha-ni-sā’ ā āroha svarano
caḍhāva che. ane sāmavedanā svarano utāra ‘sā-ni-dha-pa-ma-gare-sā’ āma che.
pāṭhaka eka ghaṃṭaḍī vagāḍe ane svara sāṃbhaḻe. prathama ucca
svara thaine paścāta nīco nīco thai jāya che. vaktā bole che tyāre
paṇa prathama eno svara baḻavāna hoya che, ane śanaiḥ śanaiḥ e
thākī thākīne manda svaramāṃ bole che, arthāt jagatamāṃ svarano
utāra ja jaṇāya che, avaroha ja jaṇāya che. āāja svābhāvika
krama sāmagāyanamāṃ che. eṭale sāmagāyana śravaṇa karavāthī mana
śānta thāya che, nirvikāra thāya che. ājakālanā gānomāṃ paṇa
prācīna ārya paddhatināṃ gāyanamāṃ ane musalamānonī paddhatināṃ
12.1.15
tathā yuropīyana paddhatināṃ gānamāṃ je mahatvano bheda che, te e che
ke ārya saṃgītamāṃ mana śāṃta thāya che ane anya saṃgītathī
mana kṣubdha thāya che. sāmagāyanathī to mana viśeṣa praśānta thai
jāya che. sāmagāyanano ekamātra mukhya uddeśa manane prasanna
karavāno che. eṭale sāmagāna viśeṣa karīne ārya praṇālī anusāra
karavuṃ joie.
āgaḻa pāṃca sāmagāyana ‘sā-rī-ga-ma’ nā noṭeśana
sāthe āpyāṃ che. e joine koi svarajña ā sāmonuṃ gāyana
karī śake che. emāṃ e svara ‘kāphī’ rāganā che. eno tāla
ma
ga
re
sā
ni
dha
pa
ma
ga
re
sā
ni
dha
pa
ma
ga
re
sā
ni
dha
pa
ma
ga
re
sā
ni
dha
pa
ma
ga
re
sā
ni
dha
pa
ma
ga
re
eka tāla che. tathāpi mātrā ane tāla māṭe gāyakanā viśeṣa
abhyāsa hovo joie.
ā gāyana rudravīṇā, bīna tathā carmavāgha sāthe ekathī adhika
gānārāoe maḻīne gāvuṃ joie. sarvano svara eka hovā
joie. ane gāyakonā svara madhura, bārīka, maṃjuśa hovo joie.
akṣara upara je aṃka che, emāṃ ‘1’ aṃkano svara che ‘ma’
ane ‘6’ no svara ‘gha’ che. e sahuthī nīco che. maṃtra
upara anya cinha che, enā artha ā pramāṇe samajavā.
svara cinha
2 svarane dīrgha bolavo, dviguṇita lāṃbo karavo,
3 ucca svara, ūṃco svara
ka kaniṣṭa svara, nīco svara
11 ati ūṃco svara. ‘pa’ thī paṇa ūṃco.
ḍa pūrva svarane ālāpa sāthe dviguṇita lāṃbo karavo.
^ pūrva ane uttara svaronā milāpa karavo.
- cāra gaṇo lāṃbo ālāpa pūrvasvarano levo.
rū omkāramāṃ je 3 aṃka che, te oṃkārane triguṇita kare che,
paraṃtu svarane nīco kare che, ‘sāṃ, - nī^3 - re^1’ oṃkāranuṃ
uccāraṇa āvuṃ thāya che.
12.1.16
hāla āṭalā cinha paryāpta che. ahīṃ svādhyāya maṃḍaḻamāṃ ā
sāmagāyananā graṃthonī, gāyana karavānī vidhino niścaya thaī rahyo
che. sāmavedanī kauthumī ane rāṇāyanī śākhānā sāmagāyaka ahīṃ
āvyā che. kāśī, gvāliyara, kannaḍa deśa ane tāmila deśanā
prasiddha sāmavedapāṭhī bolāvyā che. emanī pāsethī gānanuṃ śravaṇa
karīne ahīṃ vidyārthī taiyāra karavāmāṃ āve che. auṃdha rājyanā
suprasiddha gānavidyānipuṇa paṃ. anaṃta manohara ahīṃ ā sāma
noṭeśanamāṃ sahāya karī rahyā che. teo prācīna ārya saṃgīta ane
ādhunika hindusthānī saṃgītamāṃ viśeṣa pravīṇa che ane teo
noṭeśananā grantha lakhe che. sāmavedapāṭhīonāṃ gāyananā noṭeśana
banāvavāmāṃ āve che ane te gānavidyānā chātrone āpavāmāṃ āve che. e noṭeśanone joine teo sāmagāyana kare che,
jyāre emanuṃ gāyana mūḻa vedapāṭhīnā samāna thāya che, tyāre samajāya
che ke, e noṭeśana barābara che, ane e sāmagāyana paṇa barābara che.
sāmagāyananāṃ badhāṃ gāyana ā rīte siddha karīne ane
sāmagāyananā śāstrānusāra dareka gānanī parīkṣā karīne, sarva gāna
siddha thayā bāda ja e mudrita thaśe, e pahelāṃ mudraṇa nahi thāya.
e kāraṇe emāṃ vāra lāgaśe. sāmagāyananā uttara bhāratanā ane
dakṣiṇa bhāratanā granthomāṃ noṭeśananā aṃkomāṃ, cinhomāṃ bahu
aṃtara che. uttara bhāratanā granthomāṃ paṇa baṃgāḻa ane gujarāta
tathā mahārāṣṭranā granthomāṃ paṇa cinhono phera che. eṭale pratyeka
gānane ahīṃ śāstrīya cikitsāthī pariśuddha karavāmāṃ āve che.
uttarabhāratanāṃ svaracinha subodha che ane sarala che, dakṣiṇa bhāratanāṃ
12.1.17
sāmacinha kilaṣṭa che ane eṭalā adhika che ke emane samajavā
paṇa kaṭhina che. pariṇāme bannenā svara eka ja āve che. eṭale ame banne
sthaḻonā sāmagāyaka ekaṭhā karyā che. ane bannenā gāyana jovāmāṃ āve
che. svara cinha sugama hovāne kāraṇe uttara. bhāratanāṃ ja svaracinha
rākhavāmāṃ āvaśe, ane jyāṃ āvaśyakatā haśe tyāṃ dakṣiṇa bhāratanāṃ drāviḍa cinhono nirdeśa ṭippaṇamāṃ karāśe.
āgaḻa je pāṃca sāma gāyana āpyāṃ che, te uttara bhāratanī sāma paddhatithī āpyāṃ che, dakṣiṇa bhāratanāṃ cinha chāpavāṃ
hoya to cinhonā navā ṭāīpa banāvavā paḍaśe. ame pāchaḻathī e
cinho sāthe sāma maṃtra mudrita karīśuṃ.
āṭalā paṃḍitone ahīṃ lāvavā, teone cha māsa bāra māsa
rākhavā, ane pratyeka gāyananī paddhatino nirṇaya karavo, e ghaṇuṃ
kharcāḻa kāma che, e pachī chāpakāmano kharca thaśe. kevaḻa sāmaveda
māṭe-sāma gāyananā traṇa hajāra grantha chāpavā māṭe, paṃḍitonā
kharca sāthe ochāmāṃ ochā rū. 12000) thaśe, evo aṃdāja
karyo che. kharca ocho ke vadhato thavo te āgaḻanā kārya upara
ādhāra rākhaśe. ā kārya māṭe je dhanavāna loka madada mokalī
śake, teo atiśīghra mukta haste mokalī āpe, kāraṇa ke ahīṃ
kāryano āraṃbha thai gayo che.
jemanī pāse sāma gāyananā prācīna grantha hoya, teo
amane mokalī āpe. kārya pūruṃ thatāṃ, baṃne bājuno kharca āpī
ame sarvagrantha teone mokalī āpīśuṃ ane chāpela grantha paṇa
bheṭa āpīśuṃ. amārī pāse keṭalāka grantha āvī gayā che, tathāpi
bījā jeṭalā adhika maḻaśe, eṭaluṃ kārya sugama thaśe.
ame sāṃbhaḻyuṃ che ke baṃgāḻamāṃ sāma gāyana upara keṭalāka
12.1.18
grantha prakāśita thayā che, amane e maḻyā nathī. koī amane
enī khabara āpī śake, athavā grantha āpī śake, to teonī
moṭī kṛpā thaśe.
ā kārya koī eka manuṣyanuṃ nathī, eṭale je loko sāmagāyana upara śraddhā rākhe che, teo banī śake tevī sahāya kare.
gāyatraṃ sām
tatsa̍vi̱turvare̍ṇya̱ṃ bhargo̍ de̱vasya̍ dhīmahi || dhiyo̱ yo na̍ḥ
praco̱dayā̍t
12.1-2
gānam
ga ' re ma || mamamama mama'mama'ma' | mama ' ma ' mama
o 3 ' 3m || || tatsaviturvarem̐ṇiyo'm || bhāgom̐devasya
ma ' ma ' ma ' ma
dhīmāhī ' 2
mama'ma' ma ma ga' ga ' ga ' ga ' ma'pa' ma ga' ga'ma'
dhiyom̐yonaḥ pracau 1 2̂ 1 2̂ 1 2̂ || hima ā 2̂ || doyo
ga ' re ' gā'ni
au ' 3 3̂ 4̂ 5̂
12.3
ga re ma
o'3m
stobha 3 || parva 6 || mātrā 2
mahāvāmadevyam
ka̍yā̍ naḥ ci̱tra̍ ā bhuva̍dū̱tī sa̱dāvṛ̍dhaḥ sakhā̍
ka̱yā̱.śaci̍ṣṭhayā vṛ̱tā̍
12.2
gānam
re ' sāga | re' nī nī ' | nīsā ' re' ga'
o̍' 4 mai || kām̐ ' 5 yā̍ra || 'naścaॉ'3 itrām̐'3
resā ' dhānī '
aum̐bhūvā̍t
ma' | ma'gama'ma ga ma' | ma'
ū̍ || tīsaॅdām̐vṛdhaiḥ so || khām̐ || aum̐ ' 3 hohom̐i
ma ma ' ga re ' ga ga | re re ' ga ' re | ma ma ' ma ga
ka̍yā ' 2 3 śaṣṭhām̐i || ṣṭāyaum̐hom̐ '. 3 || himmā ' 2
ma ' ga ga ga re nī ga ga
vā' 2 tau ' 3 5 hām̐i
12.3-2
mūrdhāna̍ṃ divo ara̍tiṃ pṛ̍thi̱vyā vaiśvāna̱ramṛ̱ta ā jā̱tama̱gnim
ka̱viṃ 0 sa̱mrāja̱mati̍thi̱ñjanā̍nāmā̱sanna̱ḥ pātra̍ṃ janayaṃta de̱vā̍ḥ
12.3-3
ga re ma gaḍā, gaḍā, gaḍā ga ' re ḍāḍanī
ऑ'3me̍ || ho̍u, ho̍u, ho̍u || ऑ'jyeṃdo̍dam
ga ' re ḍāḍanī ga ' re ḍāḍanī gaḍagaḍaga mma ga ' re ga ma
ऑ'jyeṃdo̍dam || ऑ'jyeṃdo̍dam || mūrddhā̍naṃdā3 || vo̍'3thara̍
ga re gāḍanī' gaḍagaḍaga mama ga ma gaḍa gaḍare mānī'
ti̍pṛ̱thi̱vyā̍ḥ || vaiśvānarām || ṛ̱ teṃ āॉ || jā̍ta̱ma̱gnim
ga ma ma gaḍa gaḍa re ma ga | gaḍare ghā nī ' | gaḍa ma ma gaḍa
ka̱vi̱ 0 samrā || jām̐'3mati || thim̐nam̐nām̐nāmūm̐ || ऑsaṃnnaḥ pā
ga ' re ' ma ma | garedhānī'
trau.' 3 0 jena.|| yaṃtadevāḥ
ga'ga ga'ga, ga'ga | ga' re sā' nīṃ | ga' re sā' nī
hau', hau', hau' ||- au'jyam̐do̍ha̱m || ' au'jyam̐do̍ha̱m
ga're sā' nīnīno | nī | ga' | ga'ga ma ga' | ga'
aum̐'jyaido̍'paṃhāu || vā || aiai̍ || aum̐jyado̍ha̱m || aiai̍
ga' ga ma ga' ga' | ga' ma mare' ' ga' re' sā ' nī'
' aum̐jyado̍ha̱m || aiai̍ || aum̐jyado̍hā̱ 1.3 ' 2̂ 3̂ 4̂ 6̂ m
12.4
o3 ' 3 yai̱
gautamasya pārkam
a̱gna oyā̍hi vī̱taye̍ gṛ̱ṇāno̍ ha̱vyadā̍taye
ni hotā̍ satsiṃ ba̱rhiṣi̍
12.4-2
gānam
sā ' nī re || sā dhā sā | ga ' ga ' ga ' re ma ma ma ma ' ga ga
om̐'pam || omnāi || o̍ryāhi' 3 voitoyā' 2 i
ma ma ' ga ga
toyā' 2 i
daivata-saṃhitānuṃ mudraṇa ane prakāśana
anuvādaka : mahendrakumāra desāī bī. e.
vedonī sarva saṃhitāonuṃ mudraṇa ‘svādhyāya-maṃḍaḻa’
dvārā thaī rahyuṃ che. ṛgveda, yajurveda, sāmaveda ane atharvavedanī
saṃhitāo chapāī gaī che. pratyeka śākhānī je je aneka saṃhitāo prāpta thatī jāya che te sarvenuṃ kramaśaḥ mudraṇa thanāra che.
śākhā-upaśākhānī saṃhitāo maḻī eka moṭo saṃhitā-saṃgraha
thaśe. te sarvano ūṃḍo abhyāsa karavo eṭale ati duṣkara, kaṭhina
kārya thaī paḍe. enā upāya māṭe-ā āvaśyaka viṣaya para ghaṇā
varṣonā vicāramaṃthana pachī ame e niścaya para āvyā chīe ke
jo saghaḻī saṃhitāonā maṃtrasaṃgrahanī eka ‘daivata-saṃhitā’
taiyāra karavāmāṃ āve ane temāṃthī punarukta sūkta tathā maṃtrone
bātala karavāmāṃ āve to te ‘daivata-saṃhitā’ nānā kadanī
tathā pratyeka vāṃcakane māṭe saraḻa, sugrāhya thaī paḍe.
daivata-saṃhitānuṃ svarūpa
daivata-saṃhitānāṃ svarūpa viṣe atre jaṇāvavuṃ āvaśyaka che.
prathama to pratyeka vāṃcake samajavuṃ joīe ke vedanī saṃpūrṇa
saṃhitāomāṃ je jñāna āpyuṃ che, te devatāonāṃ varṇana dvārā
āpavāmāṃ āvyuṃ che. pratyeka sūkta ane pratyeka maṃtranā koi
eka (adhiṣṭhātā) devatā niścita hoya che, ane e devatānāṃ
yasya vākyaṃ sa ṛṣiḥ
yā tena ucyate sā devatā
ma ma ga ga ḍa ga | ga ma ma ga̱ ' ga ga | ma ma ma ga ga | ma ma ga ga ma ma ga ram̐
'ra ra ra 2ra,
gṛṇānoh || vyādotoyā'2i || toyā'2i || noihotosā'2 3
, ma ' ga gare ' ga' re'sā'nī'nī'nī | re,' ga're sā'nī'
^ 3 ^ ^ ^ 5ra ra 3 ^ ^ ^ 5
tso' 2 ivā' 2 3 4 auhovā || hoṃ' 2 3 4 pām̐
12.5
dī0 7 || pa0 9 || sa0 9
tārkṣyam-prathamam
tyai̱mū̱ṣu̍ vā̱jina̍ṃ de̱vajū̍taṃ sahovā̍naṃ taru̍tāram̐rathā̍nām
ari̍ṣṭanemiṃ pṛta̍nā̱jamā̱śum̐sva̱staye̍ tārkṣya̍mi̱hāhu̍vema
12.5-2
gānam || -
nī ' ghasā | nī nī ' nī | | ga ' ga | re ' ga ' re ' sā ' nī '
au ' 6 m || tyaim̐ mū-ṣu || vām̐ ji | nām̐ ' 2 3 4 5 m
ga ga ga ' re ' ga ' re sā ' | nī nī ' re ga ma | ga ga ' re
devam̐jūtām̐ ' 2̂ 3̂ 4̂ m || saho vām̐naṃm̐to || rum̐tā'3
ga ' re ' sā ' nī ' | ga ga ga ' re ' ma ' re ' sā ' nī '
raiṃchaṃ raiyām̐nām̐m || ऑriṣṭṭanām̐ ' 2̂ 3̂ 4̂ , imāṃm
ga ga ga ' re sā re ga re ' nī | ga ma | ma ma
pṛtainā ' 3̂ 4 3 jaimām̐3śūm5 || svaistai || yāḍ
ma ' ga re ga ' re sā re | ga ' re sā ' nī nī nī ' dha ' nī dha '
tām̐kṣairyāmihām̐ ' 3̂ 4 3 || ham̐ū ' 3̂ vaॉ ' 5̂ imā ' 6̂ 5̂ 6̂
12.5-2.p1
dīrgha 8 || parva 13 || mātrā 8
12.5-2.p2
varṣa 16, aṃka 10, pāna 811