Vedamrita 14.3-2

Vedāmṛta 14.3-2

Language: Sanskrit

14.3-2.p7 — 13 parts

14.3-2

4 )
tasya haitasya sāmno yaḥ svaṃ veda
bhavati hāsya svaṃ, tasya svara eva svam
bṛ 1

14.3-2.p1

25
sapta svarāḥ, trayo grāmāḥ, mūrcchanāstvekaviṃśatiḥ
tānā ekonapañcāśata, ityetatsvaramaṇḍalam

vāmāṃ ane tāṇavāmāṃ āve che. jemake वीतये nuṃ वोइ .
toyā 2 ī athavā toyā 2 yi થાય છે.
३ विकर्षण—āmāṃ svarono vaḻī vadhāre lāṃbo kheṃcāva thāya
che jemake ये nuṃ या २३ यि thāya che.
4 अभ्यास—vāraṃvāra uccāra karavāne kahe che. jemake तोया
२ यि . तोया २ यि . pada vāraṃvāra uccāravāmāṃ āve che.
५ विराम—vacamāṃ aṭakavāne kahe che. jemake ‘ गृणानो हव्यदातये ’ ā be pada maṃtramāṃ che. paraṃtu sāmagānamāṃ
‘ गृणानोह . व्यदातये ’ evuṃ gāna thāya che. vastutaḥ
evā pada maṃtramāṃ nahi paṇa gāyanamāṃ karavāmāṃ āve che, gāyananī mātrāo tālamāṃ lāvavā māṭe āma karavāmāṃ āve che.
६ स्तोभ—ṛgveda maṃtramāṃ je akṣara nathī hotā, paraṃtu gānanī
śobhā adhika vadhāravā māṭe je bahārathī lāvī gānamāṃ
bolāya che, tenuṃ nāma stobha che. jemake ‘ औहोवा .
हाऊ ’ ityādi.
ā cha vikāra sahita ṛgveda maṃtromāṃ sāmagānanī racanā
thāya che. sāmavedamāṃ je maṃtro che te teja svarūpamāṃ kadī paṇa
gāvāmāṃ āvatā nathī. ān sāmagānanī viśeṣatā che. ane
tethī ja kahevāya che ke sāmaveda gānamaya che, phakta maṃtramaya nathī.
āthī ja śaṃkā thāya ke ā pustakamāṃ grāhakonī saṃmukha
mūkavāmāṃ āvanāra sāmaveda kayo che ? athavā bījo gāyanarūpī
sāmaveda jūdo che ? eno uttara e che ke sāmavedanā nāmathī
pustakarūpe je grāhakonā saṃmukha mūkavāmāṃ āve che, te kevaḻa
agna̱ ā yā̍hi vī̱taye̍ gṛṇā̱no ha̱vyadā̍taye
ni hotā̍ satsi ba̱rhiṣi̍
ògna ā̍ yā̍hi vī̱taye̍ gṛṇā̱no ha̱vyadā̍taye
ni hotā̍ satsi ba̱rhiṣi̍
yaḥ sāmagānāṃ prathamaḥ sa veṇormadhyamaḥ svaraḥ
yo dvitīyaḥ sa gāṃdhāraḥ, tṛtīyastvṛṣabhaḥ smṛtaḥ
caturthaḥ ṣaḍja ityāhuḥ paṃcamo dhaivatò bhavet
ṣaṣṭho niṣādo vijñeyaḥ saptamaḥ paṃcamaḥ smṛtaḥ

14.3-2.p4

nāradīya śikṣā

14.3-2.p5

14.3-2.p6

sāmavidhāna-brāhmaṇa

14.3-2.p7.3

agna̱ ā yā̍hi vī̱taye̍ gṛṇā̱no ha̱vyadā̍taye
ni hotā̍ satsi ba̱rhiṣi̍
am̐gnam̐ ā yauhi vī̱taye̍ gṛṇām̐nom̐ ham̐vyam̐dām̐taye
ni hotām̐ satsi vam̐rhiṣi̍
1 gotamano pakarka
om̐mā 3 . om̐yohī 3 voḍatoyo ra2 toyā 22 i . gṛṃrṇārnohai .
hvyadātoyo 22 i . toyā 22 i . nāṃihom̐toṃsā 23 . tsā 22 i .
vau 234 auhom̐vom̐ . hīm̐ 234 pī .. 1 ..
kaśyapano barhiṣya
aૅgne oṃyoṃhī vaum̐ . tayoi .
gṛrṇārno havyadātā 23 yām̐ .
nim̐hotā saૅttsi varhā 23 iṣi .
vaૅrhā 22 ivom̐ 234 auhom̐vom̐ .
vaૅrhī 3 ṣī 21234545 .. 2 ..
gotamano (dvitīya) pakarka
aૅgne oṃyoṃhi . vaum̐ 5 itayom̐i . gṛṇānau havyadau
1 toiye . nihotau 234 saૉ . tsau 234 raivā 3 .
haum̐ 234 rṣpom̐ 6 hom̐i .. 3 ..
a̱gna ā yā̍ hi vī̱taye̍
o 3gna ā 2 yā 3 hi vī 3 te 2 yā 3

14.3-2.p7.14

u a u svara pra a u svara
vinācinha āve che, emanā svara svaritaja samajavā joie
paraṃtu enā nāma kramaśaḥ ‘ pracaya ane sannatara ’ hoya che, pracaya5ra
koī cinha nathī hotuṃ. paraṃtu svarita paścāt cinha vinā je
akṣara āve che, te niyamathī āāja svara hoya che, eṭale e
samajavāmāṃ koi kaṣṭa thavānī saṃbhāvanā nathī. paraṃtu aṃtima
sannataranuṃ cinha anudātta jevuṃja hoya che.
ṛgveda ane sāmavedanā svaracinha darśāvavānāṃ cinha vibhinna
hovā chatāṃ temanā svaromāṃ tathā svaroccāraṇamāṃ kaśo pheraphāra thato
nathī. eṭale chāndogyopaniṣadamāṃ ‘ या ऋक् तत् साम ’ je
ṛgvedamaṃtra che, te ja sāma maṃtra che, evuṃ spaṣṭa kahyuṃ che te
taddana barobara che. keṭalāka loko ā vāta nahi samajatā, sāma
maṃtro uparanā aṃka joīne, e aṃkane gānasvaronā aṃka mānīne,
sāmamaṃtrone gānanā svarūpamāṃ bolavā lāge che, e nitānta bhūla
che. ā sāmamaṃtra sākṣāt gāna māṭe nathī. emāṃthī je sāmagāna
banyā che, te ethī sarvathā pṛthak che, ane te ja gāyana māṭe che.
ukta eka maṃtranā banelāṃ traṇa sāmagāna upara āpyāṃ che.
e paikī gautamanāṃ be che ane kaśyapanuṃ eka che. ā traṇe sāmagāna māṭe che, je ūha, ūhya ādi gānagraṃthomāṃ prasiddha che. ā
gāna tāna-ālāpa-stobha ādi sāthe gavāya che, eṭale ene
sāmagāna kahe che. kevaḻa sāmaveda saṃhitāmāṃ saṃgraha karelo maṃtra
ā rīte gāyana māṭe nathī. ā kāraṇathī ‘ ऋचि अध्यूढं सामगीयते ’ evuṃ chāṃdogyamāṃ kahyuṃ che. āthī e spaṣṭa thayuṃ ke je
maṃtra sāmaveda saṃhitāmāṃ saṃgrahita thayā che, te kevaḻa sāmagānanā
yonimaṃtrono saṃgrahamātra che. ā sāmaveda saṃhitānuṃ nāma
sāmayonimaṃtrasaṃhitā hovuṃ joie, paraṃtu āṭaluṃ lāṃbucoḍu
nāma bālavā karatāṃ ‘sāmavedasaṃhitā’ saraḻatāthī bolāya evuṃ,
saṃkṣipta nāma āpyuṃ che.
· pūrvārcika ane uttarārcika
sāmavedamāṃ pūrvārcika ane uttarārcika evā be bhāga che.
pūrvārcikamāṃ (585 maṃtra, āraṇyaka parvamāṃ 55 ane mahānāmnīnā 10 maḻīne) 650 maṃtra che ane uttarārcikamāṃ—
eka maṃtranā sūkta 14

14.3-2.p7.66

be " " 66

14.3-2.p7.287

traṇa " " 287

14.3-2.p7.9

cāra " " 9

14.3-2.p7.4

pāṃca " " 4

14.3-2.p7.10

cha " " 10

14.3-2.p7.2

sāta " " 2

14.3-2.p7.1

āṭha " " 1

14.3-2.p7.3_2

nava " " 3

14.3-2.p7.3_3

dasa " " 3

14.3-2.p7.2_2

bāra " " 2

14.3-2.p7.p13

sarva maḻīne cāraso sūkta che ane emāṃ maṃtra 1225 che.
ā 400 sūktomāṃnā 226 sūktonā prāraṃbhanā maṃtra pūrvārcikamāṃthī līdhā che. pūrvārcikano eka maṃtra laīne, e maṃtra
ṛgvedanā je sūktamāṃ hoya, te sūktanā te maṃtranī āgaḻanā ke
kahāya pachīnā paṇa be traṇa ke adhika maṃtra laine, uttarārcikanā
ā sūkta banāvyā hoya ema pratīta thāya che. uttarārcikanā maṃtronī āgaḻa ṛgvedanā ṭhekāṇāṃ āpyāṃ che, te jovāthī ā vāta
spaṣṭa thaī jaśe.
ā sāmaveda paurūṣeya–apaurūṣeya hovānā viṣayamāṃ keṭalāka
loko praśna kare che, teone eṭaluṃ ja kahevuṃ paryāpta che ke jo
ṛgveda apaurūṣeya hoya, to sāmavedamāṃ saṃgrahita maṃtra ṛgvedanā
ja hovāthī sarva apaurūṣeyaja che. paraṃtu e maṃtropara racelā gāna
ṛṣioe banāvelā hovāthī paurūṣeya kahī śakāya, paraṃtu emāṃ paṇa
mūḻa maṃtra ṛgvedanāja che, je apaurūṣeya kahī śakāya.
sāmavedanī śākhāo
bhagavāna pataṃjali ṛṣie temanā vyākaraṇa mahābhāṣyamāṃ
' सहस्रवर्त्मा सामवेदः ' ema kahyuṃ che. ghaṇā loko ā vacanathī
sāmavedanī sahastra śākhāo hatī, ema kahe che, ane prācīna
graṃthamāṃ eno ādhāra paṇa che. paraṃtu ā kathana barobara pratīta
nathī thatuṃ. वर्त्मा śabdano artha mārga che eno artha ‘ śākhā ’
evo nathī. varmā śabdano mārga athavā paddhati evo artha laīne
sāmagānanā sahastra mārga athavā gānanī hajāra paddhati hatī ema
kahī śakāya. gānapaddhationā sahastro bheda hovā chatāṃ paṇa mūḻa
sāmavedanī eṭalī śākhāo mānavānuṃ kaṃī prayojana nathī.
bījuṃ kāraṇa e che ke anya vedonī śākhāonā nāma
maḻe che ane te śākhāo kyāṃ hatī tenī paṇa talāśa maḻe che,
to jo sāmavedanī kharekhara hajāra śākhāo hota to koī ne
koī sthāna upara kaṃī nahi to temanā nāma to maḻavāja
joītāṃ hatāṃ. paraṃtu ā nāma koī sthaḻe maḻatāṃ nathī. āthī
paṇa anumāna thāya che ke sāmavedanī hajāra śākhāo to
na hatī. sāmatarpaṇa vidhimāṃ sāma śākhāonāṃ kevaḻa 13 nāma
rām̐ṇāyaṇa - śaum̐khyamukhya - nyausa - bhauṃguri - aum̐luṃḍhī -
gaum̐lgulavī - bhām̐numānaupamanyava -
- rkām̐rāṭi - maśaikagārgya - vaim̐rṣagavya - kum̐thuma -
śaum̐lihotra - jaim̐mini| trayodaśaite me sāmagācāryāḥ
svasti kurvantu tarpitāḥ

14.3-2.p8

sāmatarpaṇam

14.3-2.p9

gaṇanā prapāṭhaka ardhaprapāṭhaka-daśatiyī thāya che ane bījīnī
gaṇutrī adhyāya khaṃḍomāṃ thāya che. ā banne gaṇanā ame ā
sāmavedamāṃ yathāsthāna darśāvī che. eṭale ja kahyuṃ che ke sāmaveda
saṃhitā rāṇāyaṇīo ane kauthumonī che. jaiminīya saṃhitāmāṃ
lagabhaga ā ja maṃtronā upayoga che paraṃtu ghaṇā maṃtra āgaḻa
pāchaḻa thayā che ane keṭalāka navā paṇa che ane taduparāṃta keṭalāka
ochā paṇa thayā che. ā sarve svataṃtra pariśiṣṭamāṃ ame batāvyuṃ
che. athavā ā pustaka sāmavedanī traṇeva śākhāo māṭe upayogī
thai śake che—
kauthumī—rāṇāyaṇīonā uccāraṇamāṃ kaṃīka thoḍo bheda che jemake
kauthumīya rāṇāyaṇīya
hāu hāvu
rāi rāyi
vājeṣu ṇo vājeṣu no
āvā bheda che, paraṃtu āthī maṃtromāṃ kaṃī bhinnatā nathī
thatī. ā kevaḻa uccāra mātranā bheda che keṭalāka lokonuṃ kahevuṃ
che ke kauthuma śabdanuṃ mūḻa rūpa kusuma śabdamāṃthī thato kausuma
śabda che, ā vāta vicāraṇīya che.
sāmasvara vicāra
ṛgveda, yajurveda ane atharvavedanā maṃtra bolatī vakhate
kevaḻa traṇaja svarono prayoga thāya che. dīrgha svaritanā sthāne
kvacit dīrgha paṇa sāṃbhaḻavāmāṃ āve che, jemake—
a̱gnimī̍ḷe pu̱rohi̍તમ્