Vedamrita 4.31
Vedāmṛta 4.31
- Language
- Sanskrit
Contents
- 4.31.p1 — 4 parts
4.31
savitustvā prasave utpunāmyacchidreṇa pavitreṇa sūryasya
raśmibhiḥ . saviturvaḥ prasave utpunāmyacchidreṇa pavitreṇa
sūryasya raśmibhiḥ .
dhāmne dhāmne yajuṣe yajuṣe devebhyaḥ suhūḥ bhava . " eṭale ke
( 184 ) savituḥ prasave tvā acchidreṇa pātreṇa sūryasya
raśmibhiḥ utpunāmi . savituḥ prasave vaḥ acchidreṇa pātreṇa
tejo'si, śukramasyamṛtamasi, dhāmanāmāsi,
priyaṃ devānāmanādhṛṣṭaṃ devayajanamasi
4.31.p1.1
devayajanaṃ asi | ''
(૧૧૭) śarma asi | (૧૮૭) amṛtaṃ asi
ja varṇana karatāṃ vākayone prayāga thayā hoya tyāṃ āgaḻa te
guṇe parathī niṣpanna thatāṃ, pūrvāpara avirādhī kartavyo samajī
levānāṃ rahe che. tevī ja rīte jyāṃ āgaḻa kevaḻa karmano ja upadeśa
āvatā hāya tyāṃ āgaḻa tenā parathī phalita thatā guṇadharmo paṇa
tevā ja anusaṃdhānathī kheāḻī levānā che.
atyāralagīnā vivecana parathī vācakeānā lakṣamāṃ āṭalī
vāta teā āvī ja cūkī haśe ke–manuṣyanī aṃdara je anaṃta śakti
rahelī che, tenuṃ ja varṇana vedamaṃtroe viśiṣṭa paddhatithī kareluṃ
che. te paikī keṭalāka guṇadharmo gupta haśe, keṭalāka prakaṭa haśe, te
vaḻī keṭalāka ardhavikasita daśāmāṃ haśe; game te sthitimāṃ haśe,
topaṇa te manuṣyanī aṃdara ja rahelā che, e teā nakkī ja. śarīra,
indriyo, mana, citta, ahaṃkāra, buddhi ane ātmā–e sāta
padārthoṃ manuṣyanī aṃdara rahelā che. te darekanā viśiṣṭa guṇadharmo hoi
te guṇadharmānusāra mānavīne haste kāryo thatāṃ rahe che. je karmo
karīne manuṣya unnata thāya che, te karmo paṇa tenāthī ā ja pramāṇe
thayā kare che. ā sāte padārtha ātmāne ādhāre ja ṭakī rahetā
heāvāthī jñānane ‘ adhyātmajñāna ’ yāne ( adhi + ātmā )
‘ ātmānā ādhāre ṭakanārā padārthonā guṇadharmoṃnuṃ jñāna ! evuṃ
nāma āpavāmāṃ āvyuṃ che. ā adhyātmajñānane viṣaya chaṇaveā
e ja vedonuṃ mukhya prayojana che. eno artha evo thāya ke
‘ manuṣyanī bhītara rahelā guṇadharma tathā śaktinuṃ pratipādana karavuṃ
e vedonuṃ prayojana che. ’ e śaktine anusaratāṃ karmo karavānuṃ
4.31.p1.2
sūcavīne te dvārā unnati karī levānuṃ manuṣyane sūcavavuṃ kiṃvā
unnatinā mārgane prabodhaveā, eṃja vedonā uddeśa che. tethī ā
yajurvedanā pahelā adhyāyamāṃ ā adhyātmajñāna viṣe kevo upadeśa
karavāmāṃ āvyo che, te āpaṇe jarāka joie.
1 (187) amṛtaṃ asi . 2 (79, 117) śarma asi .
3 (186) śukraṃ asi . 4 (185) tejaḥ asi .
5 (188) dhāma nāma asi . 6 (179) viṣṇoḥ veṣyaḥ asi.
potānā sarvasvanī unnati thāya tevāṃ kāryo karavāṃ; kiṃvā
āpaṇe svarūpa thakī ja śuddha chīe ema jāṇī laine
malinapaṇā mātrathī dūra rahevuṃ. ( 4 ) āpaṇe tejanuṃ
kendra chīe ema jāṇī laine āpaṇā tejathī bījāṃone
tejasvī banāvavāṃ, ( 5 ) āpaṇe sakaḻa śaktinuṃ mūḻa
chīe ema oḻakhī laine āpaṇe hāthe sarva śaktionuṃ
poṣaṇa thatuṃ rahe, tathā yaśaprāptino prayatna sahaja bhāve
thāya ema karavuṃ. temaja ( 6 ) āpaṇe sarvavyāpaka
īśvaranuṃ maṃdira ja chīe yāne āpaṇā hṛdayamaṃdiramāṃ
ja īśvara rahe che evuṃ jāṇī laine āpaṇuṃ hṛdaya kharekhāta jīvatuṃ jāgatuṃ prabhumaṃdira banī jāya evo prayatna
karavo. ” sārāṃśa rūpe ā jātano bodha uparokta maṃtromāṃthī,
pāchaḻa batāvelī rīte, tāravī śakāya. have, arthāpatti dvārā yāne
upalā artha parathī anivārya ṭharatāṃ anumāno dvārā, āpaṇe
śuṃ śuṃ na karavuṃ te paṇa ā maṃtro parathī dhyānamāṃ āvī śake
tema che. teno have vicāra karīeḥ—
( 1 ) “ ātmaghāta karī levo nahi, ( 2 ) durmukha
banelī yāne vikṛta vṛtti dhāraṇa karavī nahi, ( 3 )
āpaṇe sarvathā durbaḻa chīe, ema kahī kahīne durbaḻatānuṃ dhyāna na dharyā karavuṃ. ( 4 ) nisteja banavā jevuṃ
4.31.p1.3
koī paṇa kārya karavuṃ nahi, ( 5 ) apayaśa kiṃvā apakīrti
thāya evuṃ kharāba kṛtya na karavuṃ, ane ( 6 ) hṛdayamāṃ
rākṣasī vṛttine āśaro na āpavo.
manuṣye śuṃ śuṃ na karavuṃ, te e ja maṃtro parathī āvī rīte
jāṇī śakāya che. āma maṃtronā arthanuṃ manana karatā rahevāthī
temāṃthī puṣkaḻa bodha maḻī śake tema che. ahīṃ āgaḻa to mātra
( ૪૯ ) devānāṃ vahnitamaṃ, sasnitamaṃ, papritamaṃ, juṣṭatamaṃ,
devahūtamaṃ; asi | ( ૧૮૯ ) devānāṃ priyaṃ anādhṛṣṭaṃ devayajanaṃ asi
ātmā ja e badhā devatāone rathamāṃ besāḍīne ahīṃ teḍī āṇe
che, temane potapotānā sthānamāṃ sthāpe che, temanuṃ hita sācave che,
jarūrī kāma marajī paḍe tyāre temanī pāse karāvī le che, śatruo
temanā para humalo na kare tevo yatna kare che. ā ja ātmā pote
yajamāna che ane ā badhā devatāo ṛtvija kiṃvā sabhāsado
che. evo ā yajña ā kṣetrane viṣe so varṣanī mudata lagī cālavāno che. yajñamāṃ vikṣepa karavāne rākṣaso taiyāra che. temanā taraphathī
vighna upasthita na thāya ane ā śatasāṃvatsarika yajña sāṃgopāṃga
nirvighne pāra paḍe, evo prayatna karavo e ā ātmāne māṭe
ahīṃ īṣṭa che. so varṣanī ṛtuo gāḻanāra ā jīvātmā ja
atre so varṣa lagī satkarmo karato thako ‘śatakratu’ bane che.
jenā yajñamāṃ rākṣasa vacamāṃ viṃghna upasthita kare che, ane te yajñabhūmino dhvaṃsa kare che, teno yajña viphaḻa thāya che ane ‘śatakratu’
thavāno lāga tene ā janmamāṃ maḻato nathī. paṇa je pukhtāvasthā
prāpta karī 100 varṣa lagī praśasta kāryo karato rahe che, te śatakratu
banīne nija janmanuṃ sārthaka kare che. ā vaidika kalpanāno khyāla,
4.31.p1.4
uparokta maṃtromāṃnā śabdo parathī maḻī rahe che. eṭale e śabdo
ā vaidika kalpanānā ghotaka che. ā dṛṣṭie upaૅlā śabdo tapāsavāmāṃ āvaśe to temano kharo āśaya tarata ja khyālamāṃ āvī
jaśe. atharvaveda temaja upaniṣadomāṃ ā ja mūḻabhūta kalpanāne
rajū karatāṃ puṣkaḻa vacano maḻī āve che. purāṇomāṃ paṇa aneka
ākhyāyikāo ā ja kalpanāne vyakta karavāne sārū lakhāyelī che.
e badhāno meḻa besāḍīne maṃtronā artha besāḍavā joie. enuṃ
tātparya e che ke āpaṇuṃ śarīra e devatāonuṃ maṃdira hoi temāṃ
parabrahmanā aṃśarūpe jīvātmā birājelo che, ane sūryādi bījā
devatāonā aṃśa paṇa tenī sāthe te maṃdiramāṃ āvī vaselā che.
( 104 ) dhru॒vaṃ a̭si . ( 111 ) dhru॒vaṃ a̭si .
( 108 ) dha॒ruṇaṃ asi . ( 20 ) viśvadhā asi .
jñāna ane vācā
(107) ...brahma gṛhṇīṣva . (115) citaḥ stha . '
(121) parvatī ṣiṣaṇā asi . (124) pārvateyī
dhiṣaṇā asi .
( ૮૭ ) vācaḥ visarjanam | ( ૯૩ ) madhujihvaḥ asi
( ૯૪ ) iṣaṃ ūrjaṃ āvada
maḻī śake ane temanī tākāta badhī rīte vadhe. ā sārvajanika
hitanuṃ kāma hātha dharātāṃ svārthī loko bhayanuṃ vātāvaraṇa ūbhuṃ
karavāno prayatna kare che. paṇa tethī na gabharāvā viṣe vedanī
ājñā che ke—
(૧૪૭) mā bheḥ
(૧૪૮) mā saṃvikthāḥ
(૯) anamīvāḥ
(૧૦) ayakṣmāḥ
4.31.p2
૮) prajāvatīḥ (prajāḥ
4.31.p3
( 5 ) āpyāyadhvam .
( 6 ) aghnyāḥ ( prajāḥ ) . ( 11 ) stenaḥ vaḥ mā īśata .
( 12 ) aghaśaṃsaḥ vaḥ mā īśata .
( 7 ) indrāya bhāgam . kahetāṃ,
mātṛbhūminī bhakti
(૧૭૦) sukṣmā, śivā, syonā, suṣada़ā, ūrjasvatī,
payasvatī ca asti
( ૧૭૧ ) .. jīvadānaṃ pṛthivīṃ udādāya dhīrāsaḥ
tāṃ anudiśya...svadhābhiḥ...yajante
( ૯૫ ) tvayā vayaṃ saṃghātaṃ saṃghātaṃ jeṣma | ( ૧૦૬, ૧૧૦,
૧૧૩ ) brahmavani' kṣatravani sajātavani tvā bhrātṛvyasya
vadhāya upadadhāmi
(1) iषे tvā .
(2, 180) ऊrje tvā .
(51) dṛṃhasya .
(21) parameṇa dhāmnā dṛṃhasva .
(14) dhṛṣṭiḥ asi .
(101) gharmaḥ asi .
(45) dhūḥ asi .
(157) dhiṣataḥ vaghaḥ asi .
(155, sahasrabhṛṣṭiḥ śatatejāḥ tigmatejāḥ asi .
(154) indrasya dakṣiṇaḥ bāhuḥ asi .
konī preraṇā?
( ૩૪ ) kaḥ tvā yunakti ? ( ૩૫ ) sa tvām̐ yunakti
( ૩૬ ) kasmai tvā yunakti ? ( ૩૭ ) tasmai tvā yunakti
4.31.p4
૬૦ ) bhūtāya tvā | ( ૬૧ ) na a-rātaye | ( ૧૪૩
4.31.p5
ūruprathāḥ ūru prathasva
( 62^1) svaḥ abhivikhyeyam ..
( ૩૮ ) karmaṇe vām ( ૩૯ ) veṣāya vām
( ૨૭ ). kāṃ adhukṣaḥ ? ( ૨૮ ) sā viśvāyuḥ
( ૨૯ ) sā viśvakarmā | ( ૩૦ ) sā viśvadhāyāḥ
yajñanuṃ mahattva
( ૧૪૯ ) a-tameruḥ yajñaḥ
(૭૬) daivyāya karmaṇe śuṃdhadhvam | (77) devayajyāyai śuṃdhadhvam | (78) yat vaḥ aśuddhāḥ parājaghnuḥ tat vaḥ śundhāmi
(૨૨) mā hvāḥ
(૩૩) ahaṃ anṛtāt satyaṃ upaimi | vrataṃ cariṣyāmi,
tat śakeyam, tat me rādhyatām
( 13 ) pṛthivyāṃ duryāḥ dṛṃhantām .
4.31.p6
142 ) viśvāyuḥ ( asi .