Pramāṇa · Search · About · API

Rijvartha 1

Ṛjvarthā 1

Language
Sanskrit

Contents

1.1

text into Adhyādraviṇodāḥ kasmād, dhanaṃ draviṇamucyate yadenadabhidravanti | balaṃ vā
draviṇaṃ, yadenenābhidravanti | tasya dātā draviṇodāstasyaiṣā bhavati

1.2

“draviṇodā draviṇaso grāvahastāso adhvare
yajñeṣu̍ de̱vamī̍ḷate ||”
“ojaso jātamuta manya enam |”
“yo a̱śma̍nora̱ntara̱gniṃ ja̱jāna̍ | ”
ityapi nigamo bhavati | athāpyṛtuyājeṣu drāviṇodasāḥ pravādā
bhavanti | teṣāṃ punaḥ pātrasyendrapānamiti bhavati | athāpyenaṃ somapānena stauti | athāpyāha
“dra̱vi̱ṇo̱dāḥ pi̍vatu drāviṇo̱dasa̍ ”
iti
ayamevāgnirdraviṇodā iti śākapūṇiḥ | āgneyeṣveva hi sūkteṣu
drāviṇodasāḥ pravādā bhavanti
“de̱vā a̱gniṃ dhā̍raya̱n dravi̍ṇo̱dām ”
ityapi nigamo bhavati | yatho etatsaṃ baladhanayordātṛtama iti, sarvāsu
devatāsvaiśvaryaṃ vidyate | yatho etad “oja̍so jā̱tamu̱ta ma̍nya enam ”
iti cāhetyayamapyagnirojasā balena mathyamāno jāyate | tasmādenamāha
sahasasputraṃ sahasaḥ sūnuṃ sahaso yahum | yatho etadagniṃ drāviṇodasramāhetvṛtvijo'tra draviṇodasa ucyante | haviṣo dātāraste cainaṃ janayanti
“ṛṣī̍ṇāṃ pu̱tro a̍dhi̱rāja̍ e̱ṣa ”
ityapi nigamo bhavati | yatho ettaṣāṃ punaḥ pātrasyendrapānamiti
bhavatīti | bhaktimātraṃ tadbhavati, yathā vāyavyānīti sarveṣāṃ somapātrāṇām | yatho etat somapānenainaṃ stautītyasminnapyetadupapadyate
“ soma̍ṃ piba mandasā̱no ga̱ṇaśri̍bhi̱r ”
ityapi nigamo bhavati | yatho etad draviṇodāḥ pibatu drāviṇodasa
ityasyaiva tadbhavati

1.2-2

tatko draviṇodāḥ ityevamādivicāraḥ | tatra tāvat indra iti krauṣṭukiḥ
evamācāryo manyate | kena hetunā | saḥ baladhanayoḥ atiśayena dātā iti | tasya ca
sarvā balakṛtiḥ | abhidhānavigrahe hi balaṃ draviṇamityuktam | balakṛtiścendrasya sarvā
15 tasmādindraḥ | ojaso jātamuta manya enam iti cāha mantradṛk | adhipatitvakṛta evāsya balenābhisaṃbandhaḥ | tasmādyuktaṃ yattasya dātā syāt | kathamiti
yato mantra eva nirvarṇyate
“aśvā̍diyāyeti̱ yadvada̍ntyorjaso jā̱tamu̱ta ma̍nya e̱nam
ma̱nyo̍ri̱yāya̍ ha̱rmye̍ṣu ta̱sthau yata̍ḥ pra̱jajña̱ indro̍ asya veda ||”—iti
athāpi ayamaparo heturindrasya draviṇodastve| katama iti| ṛtuyājeṣu
drāviṇodasāḥ pravādāḥ bhavanti
'hotā yakṣad devaṃ draviṇodām' ityacchāvākasya saṃpraiṣaḥ| maitrāvaruṇo bravīti adhvaryuṇā
'ṛtubhiḥ preṣya' iti preṣitaḥ | hotā yakṣat-yajatu | kamiti | devaṃ draviṇodasram | sa ca
punardraviṇodā devaḥ pūrvam apāt-pītavān somaṃ hotrāt saṃpradānāt | apāt ca potrāt
saṃpradānāt | apāt ca neṣṭrāt saṃpradānāt | atha punaridaṃ turīyaṃ-caturthaṃ saṃpradānam amartyaṃ
yat pītvā na mriyate | athavā amanuṣyayogyam | amṛktaṃ ca-anupamṛditamanyayā devatayā
apāribhuktam | indrapānam-indrasya pātuṃ yogyam | tadetat draviṇodāḥ devaḥ indraḥ asmābhiḥ
prattamādareṇa svayamāyūyāt-svayamamiśrīyāt svayamabhigūryāt-svayamabhyudyacchet | tataḥ svayaṃ
5 athāpi ayamaparo heturindrasya draviṇodastve | yasmādenaṃ somapānena stauti
ṛtuyājeṣveva
athāpyāha draviṇodāḥ pibatu drāviṇodasaḥ iti
" sa pra̱tnathā̍ sa̱hasā̱ jāya̍mānaḥ sa̱dyaḥ kāvyā̍ni baḷadhatta vi̱śvā̍
āpu̍śca mi̱traṃ dhiṣa̍ṇā ca sādhandde̱vā a̱gniṃ dhā̍rayan draviṇo̱dām ||"
5 yatpunaretaduktaṃ sa baladhanayordātṛtamaḥ iti akāraṇametat indrasya draviṇodastve
kasmāt | yasmāt sarvāsu devatāsvaiśvaryaṃ vidyate | tā aiśvaryāt sarvā eva
baladhanayordātryo bhavanti | tasmādvaiśeṣikametadindrasya kāraṇaṃ draviṇodastve
"drunnaḥ sarpirāsutiḥ pratno hotā vareṇyaḥ
sahasasputro adbhutaḥ ||"
"tvaṃ ha̱ yadyavi̍ṣṭhya̱ saha̍saḥ sūnavāhuta
ṛ̱tāvā̍ ya̱jñiyo̱ bhuva̍ḥ ||”
“ agne̱ vāja̍sya goma̍ta̱ḥ īśā̍naḥ sahaso yaho
a̱sme dhe̍hi jātavedo̱ mahi̱ śrava̍ḥ ||”
yatho etat yat punaretaduktam agniṃ drāviṇodasamāi iti | nedamanenābhiprāyeṇa indrādaya̍ draviṇodaso jāyate iti | kiṃ tarhi | ṛtvijaḥ atra etasmin draviṇodasaḥ agneḥ ucyante | te punaḥ kasmāt | haviṣaḥ dātāraḥ | devānāṃ hi havirdraviṇaṃ,
tadete dadata iti draviṇodasaḥ ete | tataḥ kim | te ca enaṃ janayanti | nigamo'pi hi bhavati ṛtvijāmayamagniḥ putra iti | tadyathā | ṛṣī̍ṇāṃ pu̱tro adhi̍rāja̱
e̱ṣaḥ iti
“ a̱gnāva̱gniśca̍rati̱ pravi̍ṣṭa̱ ṛṣī̍ṇāṃ pu̱tro adhi̍rāja e̱ṣaḥ
tasmai̍ vidhema ha̱viṣā̍ ghṛ̱tena̱ mā de̱vānā̱ṃ yuyu̍pāma bhāga̱dheyam̍ ||”
yatho etat yatpunaretaduktam ṛtuyājeṣu drāviṇodasāḥ pravādā bhavanti
teṣāṃ punaḥ pātrasyendrapānamiti samākhyā bhavati iti | etadapyakāraṇam
kasmāt | yasmāt bhaktimātraṃ bhavati tat | guṇataḥ saṃ‌vādaḥ | durbalā hi
samākhyā, yataḥ asāmarthyāt kutaścit guṇānuvādaḥ yathā vāyavyānīti sarveṣāṃ
somapātrāṇāṃ nānādevatānāmapi satām
yatho etat somapānenainaṃ stautīti | idamapyakāraṇam | kasmāt | yasmāt
asminnapyetadupapadyate somapānam | kathamiti | somaṃ piba mandasāno gaṇaśribhiḥ iti
“ agne̍ ma̱rudbhi̍ḥ śu̱bhaya̍dbhi̱rṛkva̍bhi̱ḥ soma̍ṃ piba mandasā̱no ga̱ṇaśri̍bhiḥ
pā̱va̱kebhi̍rviśvaminvebhi̍rā̱yubhi̍rvaiśvānara pra̱divā̍ ke̱tunā̍ sa̱jūḥ ||”
yatho etat, draviṇodāḥ pibatu drāviṇodasaḥ iti | asyaiva tad 5
bhavati
pṛthak grahaṇaṃ yajuṣā somasya " agnaye tvā rāyaspoṣadāya tvā"- iti| tasmādagnirapi
somasya pātā syād yatheha ṛtuyājeṣu

1.4

" medya̍ntu te̱ vahna̍yo̱ yebhi̍rīya̱se'ri̍ṣaṇyannvīḷayasvā̱ vana̱spate̱
ā̱yūyā̍ dhṛṣṇo abhi̱gūryā̱ tvaṃ neṣṭā̱t soma̍ṃ draviṇoda̱ḥ piba̍ ṛ̱tubhi̍: ||"
athāta āpriyaḥ | āpriyaḥ kasmādāpnoteḥ prīṇātervā | "āprībhirāprīṇātī"ti ca brāhmaṇam | tāsāmidhmaḥ prathamāgāmī bhavati | idhmaḥ
5 samindhanāt | tasyaiṣā bhavati

1.4-2

tasya idhmasya samitkalāpasya eṣā prādhānyastutiḥ bhavati

1.5

‘‘sami̍ddho a̱dya manu̍ṣo du̱roṇe de̱vo de̱vānya̍jasi jātavedaḥ
ā ca̱ vaha̍ mitramahaściki̱tvāntvaṃ dūtaḥ ka̱vira̍si̱ prace̍tāḥ ||’’
tanūnapādājyaṃ bhavati | napādityananantarāyāḥ prajāyā nāmadheyam
nirṇatatamā bhavati | gauratra tanūrucyate | tatā asyāṃ bhogāstasyāḥ
payo jāyate | payasa ājyaṃ jāyate| agniriti śākapūṇirāpo'tra tanva
ucyante| tatā antarikṣe| tābhya oṣadhivanaspatayo jāyanta, oṣadhivanaspatibhya eṣa jāyate | tasyaiṣā bhavati

1.6

yajñe̍dhma iti kātthakyaḥ
“samidhaḥ samidho agna ājyasya vyantu”
agniriti śākapūṇiḥ
sami̍ddho0-0de̱vānya̍jasi jātaveda̍ḥ | ā ca̱ vaha̍ mi̱trama̍haściki̱tvāntvaṃ
dūta̍ḥ ka̱vira̍si prace̍tāḥ ||”
tanūnapāt (3) iti nirvaktavyam | tat punaretat ājyam iti kātthakyaḥ,
agniriti śākapūṇiḥ | yathā tāvadājyaṃ tathā nirucyate | napāt iti anananta"tanū̍napātpa̱tha ṛ̱tasya̱ yānā̱nmadhvā̍ sama̱ñjan sva̍da̱yā su̍jihva
manmā̍ni dhī̱bhiru̱ta ya̱jñamṛ̱ndhan de̱vatrā ca̍ kṛṇuhyadhva̱raṃ na̍ḥ ||"
narāśaṃso yajña iti kātthakyò, narā asminnāsīnāḥ śaṃsanti
agniriti śākapūṇirnaraiḥ praśasyo bhavati | tasyaiṣā bhavati

1.6-2

narāśaṃsaḥ ( 4 ) yajñaḥ iti kātthakyaḥ | kasmāt | narāḥ asmin
āsīnāḥ śaṃsanti | naraśabdaḥ pūrvapadam, āserniṣkrāntasya madhyaṃ, śaṃsateruttarapadam
atha ko'rthaḥ | narāḥ manuṣyāḥ asmin āsīnāḥ upaviṣṭāḥ śaṃsanti iti narāśaṃsaḥ | agniriti śākapūṇiḥ | sa kasmāt | naraiḥ praśasyaḥ stutyaḥ bhavati
tasya narāśaṃsasya eṣā bhavati prādhānyastutiḥ

1.7

“narā̱śaṃsa̍sya mahi̱māna̍meṣāmu̱pa sto̍ṣāma yaja̱tasya̍ ya̱jñaiḥ
ye su̱krata̍va̱ḥ śuca̍yo dhiya̱ṃdhāḥ svada̍nti de̱vā u̱bhayā̍ni ha̱vyā ||”
narāśaṃsasya mahimānameṣāmupastumo yajñiyasya yajñair, ye sukarmāṇaḥ
śucayo dhiyaṃ dhārayitāraḥ svadayantu devā ubhayāni havīṃṣi| somaṃ cetarāṇi ceti vā | tāntrāṇi cāvāpikāni ceti vā
īḷa īṭṭeḥ stutikarmaṇaḥ | indhatervā | tasyaiṣā bhavati

1.7-2

īḷaḥ (5) agniḥ | sa punarayam īṭṭeḥ stutikarmaṇaḥ | stūyate hyasau
indhatervā dīpanārthasya, tatkriyāyukto hyasau | tasya eṣā prādhānyastutiḥ 10
bhavati-

1.8

" ājuhvā̍na ī̱ḍyo vanda̍yaśca̱ yāhya̍gne̱ vasu̍bhiḥ sa̱joṣa̍āḥ
tvaṃ de̱vānā̍masi ya̱hva hotā̱ sa e̍nā̱nyakṣī̍ṣi̱to yajī̍yān ||"
yātaśca hūtaśca bhavati | sa enān yakṣīṣito yajīyān | iṣitaḥ preṣita
iti vādhīṣṭa iti vā | yajīyānyaṣṭutaraḥ
barhiḥ parivarhaṇāt | tasyaiṣā bhavati

1.9

“ prācīna̍ṃ ba̱rhiḥ pra̱diśā̍ pṛthi̱vyā vasto̍ra̱syā vṛ̍jyate̱ agre̱ ahnā̍m
vyu̍ prathate vita̱raṃ varī̍yo de̱vebhyo̱ adi̍taye syonam ||”
dravatervā dhātvanyatvamathaikatvam | vārayatervā vāraṇīyā hi dvārādeva nivāryante
tāsām eṣā prādhānyastutiḥ bhavati

1.10

" vyaca̍svatīru̱rviyā vi śra̍yantā̱ṃ pati̍bhyo̱ na jana̍yaḥ śumbha̍mānāḥ
devī̱rdvāro̍ bṛha̱tīrvi̱śvami̍nvā de̱vebhyo̍ bhavata suprāya̱ṇāḥ ||"
vyañcanavatya urutvena viśrayantāṃ patibhya iva jāyā ūrū maithune
dharme śuśobhiṣamāṇāḥ | varatamamaṅgamūrū | devyo dvāro bṛhatyo mahatyo
viśvaminvā, viśvamābhireti yajñe | gṛhadvāra iti kātthakyogniriti
śākapūṇiḥ
uṣāsānaktoṣāśca naktā coṣā vyākhyātā | nakteti rātrināmānakti
bhūtānyavaśyāyenāpi vā naktā'vyaktavarṇā | tayoreṣā bhavati

1.11

"ā su̱ṣvaya̍ntī yaja̱te upā̍ke u̱ṣāsānaktā̱ sada̍tā̱ṃ ni yonau̍
di̱vye yoṣa̍ṇe bṛ̱ha̱tī su̍ru̱kme adhi̱ śriya̍ṃ śu̱krapiśa̱ṃ dadhā̍ne ||"
seṣmīyamāṇe iti vā | suṣvapayantyāviti vā | āsīdatāmiti
vā | nyāsīdatāmiti vā | yajñiye upakrānte divya ghoṣaṇe | vṛhatyau
mahatyā | surukme surocane | adhiddhāne śukrapeśāsaṃ śriyam | śukraṃ
śocaterjvalatikarmaṇaḥ | peśa iti rūpanāma | piśatervipiśitaṃ
bhavati
daivyā hotārā | daivyau hotārāvayaṃ cāgnirasau ca madhyamastayoreṣā
bhavati

1.12

“daivyā̍ hotā̍rā pratha̱mā su̱vācā̍ mimā̍nā ya̱jñaṃ manu̍ṣo̱ yaja̍dhyai
pra̱co̱daya̍ntā vi̱dathe̍ṣu kā̱rū prācī̍na̱ṃ jyoti̍ḥ pra̱diśā̍ di̱śantā̍ ||”
yajanāya | pracodayamānau yajñeṣu kartārau pūrvasyāṃ diśi yaṣṭavyamiti
pradiśantau
tisro de̱vīsti̱sro de̱vyastāsāmeṣā bhava̍ti

1.13

"prācīmanu pradiśaṃ prehi"
"prāñcamuddharanti"
tisro de̱vīḥ (10) iti padam | tāḥ punaretāḥ tisraḥ eva devyaḥ | pratha Turn"ā no̍ ya̱jñaṃ bhāra̍tī̱ tūryama̍tvi̱ḷāṃ ma̍nu̱ṣvadi̱ha ce̱taya̍ntī
ti̱sro de̱vīrba̱rhire̱daṃ syo̱naṃ sara̍svatī svapa̍saḥ sadantu ||”
aitu no yajñaṃ bhāratī kṣipram | bharata ādityastasya bhāḥ | iḷā ca
manuṣyavadiha cetayamānā | tisro devyo barhiridaṃ sukhaṃ sarasvatī ca
sukarmāṇa āsīdantu
tvaṣṭā tūrṇamaśnuta iti nairuktāstviṣervā syāddīptikarmaṇastvakṣatervā
syāt karotikarmaṇastasyaiṣā bhavati

1.13-2

tvaṣṭā (11) iti vaktavyam | atra tūrṇaśabdāt kṣipravācinaḥ pūrvapadam aśnoteruttarapadam | kṣipraṃ vyāpnoti yadanena vyāptavyaṃ bhavati | tviṣervā dhātoḥ vṛddhyarthasya
vṛddha eva nityamasau devatātvāt | tvakṣatervā syāt kriyāsāmānyamātravācinaḥ
utsṛṣṭatanūkaraṇasvārthasya | tasya eṣā prādhānyastutiḥ bhavati—

1.14

“ya i̱me dyāvā̍pṛthi̱vī ja̱nitrī̍ rū̱pairapi̍ṃśa̱dbhuva̍nāni̱ viśvā̍
tama̱dya ho̍tariṣi̱to yajī̍yān de̱vaṃ tvaṣṭā̍rami̱ha ya̍kṣi vi̱dvān ||”
ya ime dyāvāpṛthivyau janayitryau rūpairakarod bhūtāni ca sarvāṇi
tamadya hotariṣito yajīyānde̱vaṃ tvaṣṭāramiha yaja vidvān
mādhyamikastvaṣṭetyāhurmadhyame ca sthāne samāmnātaḥ | agniriti
śākapūṇistasyaiṣāparā bhavati

1.14-2

yathā cāgnireva nānyaḥ tathā viśiṣṭataraliṅgā aparā ṛk bhavati

1.15

"āviṣṭyo̍ vardhate cāru̍rāsu jihvānā̍mūrdhvaḥ sva̱yaśā̍ upa̱sthe
u̱bhe tvaṣṭu̍rbibhyatu̱rjāya̍mānāt pratīcī sihaṃ prati̍ joṣayete || "
dyāvāpṛthivyāviti vāhòrātre iti vāraṇò iti vā | pratyakte siṃhaṃ
sahanaṃ pratyāsevete

1.16

vanaspatirvyākhyātaḥ| tasyaiṣā bhavati

1.17

“u̱pāva̍ sṛ̱ja tma̱nyā̍ sama̱ñjande̱vānā̱ṃ pātha̍ ṛ̱tuthā ha̱vīṃṣi̍
vana̱spati̍ḥ śami̱tā de̱vo a̱gniḥ svada̍ntu ha̱vyaṃ madhu̍nā ghṛ̱tena̍ ||”
tatko vanaspatiryūpa iti kātthakyogniriti śākapūṇistasyaiṣāparā
bhavati

1.18

“a̱ñjanti̍ tvāma̍dhva̱re de̍va̱yanto̱ vana̍spate̱ madhu̍nā̱ daivye̍na
yadūrdhvastiṣṭhā̱ dravi̍ṇe̱ha dha̍ttā̱dyadvā̱ kṣayo̍ mā̱tura̱syā upasthe̍ ||”
añjanti tvāmadhvare devayanto vanaspate madhunā daivyena
yadūdhvastiṣṭhā draviṇeha dhattaṃ yadi kṣayo māturasyā upasthe
agniriti śākapūṇistasyaiṣāparā bhavati

1.18-2

agniḥ iti śākapūṇiḥ| kasmāt| ihāpi upāvasṛja-iti asyānāviṣkṛtavanaspatiśabdārthatvād bhavatu yūpaparaḥ| parāsya havirvahanaliṅgaliṅgitā puroruka yajatau
saṃnipatyāgnervanaspatiśabdena abhidhāyikā ṛg bhavati| tayathā--

1.20

"de̱vebhyo̍ vanaspate ha̱vīṃṣi̱ hira̍ṇyaparṇa pra̱diva̍ste̱ artha̍m
pra̱da̱kṣi̱ṇidra̍śa̱nayā̍ ni̱yūya̍ ṛ̱tasya̍ vahniḥ pa̱thibhī̍ ra̱jiṣṭhai̍ḥ ||"
" vana̍spate raśa̱nayā̍ ni̱yūya̍ pi̱ṣṭata̍mayā va̱yunā̍ni vi̱dvān
vaha̍ de̱vatrā di̍dhiṣo ha̱vīṃṣi̱ pra ca̍ dā̱tāra̍ma̱mṛte̍ṣu vocaḥ || "
vanaspate raśanayā niyūya surūpatamayā| vayunāni vidvān prajñānāni
prajānan vaha devān yajñe dāturhavīṃṣi| prabrūhi ca dātāramamṛteṣu deveṣu
svāhākṛtayaḥ| svāhetyetat su āheti vā| svā vāgāheti vā| svaṃ
prāheti vā| svāhutaṃ havirjuhotīti vā| tāsāmeṣā bhavati

1.20-2

apsu tamunninayathuḥ sarvagaṇaṃ sarvanāmānam ' - iti | so'yamagnirevānena vanaspatiśabdena
yūpābhidhānena vanaspatirabhidheya ityadoṣaḥ
kātthakyapakṣe'pi 'de̱vebhyo̍ vanaspate,' 'vana̍spate ra̱śanayā̍ ni̱yūya̍'-iti | vana̍spate ra̱śanayā̍ ni̱yūya̍ | he vanaspate-vānaspatya yūpa raśanayā
piṣṭatamayā-surūpatamayā trivṛtā niyūya-parivīvya tvamātmānaṃ vaha etāni havīṃṣi
svāhākṛtayaḥ (13) nirvaktavyāḥ | kāḥ punastāḥ svāhākṛtayaḥ | yāḥ yāgārthamāhūya
uttame prayāje svāhākāreṇa saṃskriyante tāḥ svāhākṛtayaḥ | nanu sa̱dyo jā̱taḥ ityāgneyo
atha svāhākṛtayaḥ kasmāt | svāhā svāhetyanukīrtanenāsāmuttamasya prayājasya praiṣasaṃskāraḥ kriyata iti svāhākṛtayaḥ | atha svāhā-iti etat kasmāt | su-suṣṭhu
10 āha iti vā | yadeva saṃpradānadevatāyai
"svā vāgāheti vā"
tāsām svāhākṛtīnām eṣā bhavati--

1.21

"sa̱dyo jā̱to vya̍mimīta ya̱jñama̱gnirde̱vānā̍mabhavatpuro̱gāḥ
a̱sya hotu̍ḥ pra̱diśyṛ̱tasya̍ vā̱ci svāhā̍kṛtaṃ ha̱vira̍dantu de̱vāḥ ||"
sadyo jāyamāno niramimīta yajñamagnirdevānāṃmabhavatpurogāmī
asya hotuḥ pradiśyṛtasya vācyāsye svāhākṛtaṃ haviradantu devāḥ
itīmā āprīdevatā anukrāntāḥ
atha kiṃdevatāḥ prayājānuyājāḥ | āgneyā ityeke

1.21-2

dṛṣṭe ṛcau | sa hi kila saucīko'gnirviśvairdevaiḥ saha saṃvadate | tamūcuḥ ehi no havīṃṣi
vaha iti | sa tānuvāca yajñe bhāgo'stu iti | te taṃ pratyūcuḥ vṛṇīṣva iti
so'nayarcā vavre

1.21-2.p1

“pra̱yā̱jānme̍ anu̱yā̱jāṃśca̱ keva̍lā̱nūrja̍svantaṃ ha̱viṣo̍ datta bhā̱gam
ghṛ̱taṃ cā̱pāṃ puru̍ṣaṃ cauṣa̍dhīnāma̱gneśca̍ dī̱rghamāyu̍rastu devāḥ ||”
“tava̍ pra̱yā̱jā a̍nu̱yā̱jāśca̱ keva̍la̱ ūrja̍svanto ha̱viṣa̍ḥ santu bhā̱gāḥ
tavā̍gne ya̱jño'yaṃ yama̍stu̱ sarva̍stubhyaṃ namantāṃ pra̱diśa̱ścata̍sraḥ ||”
“āgneyā vai prayājā āgneyā anuyājāḥ |”
iti ca brāhmaṇam | chandodevatā ityaparam
“chandāṃsi vai prayājāśchandāṃsyanuyājāḥ |”
iti ca brāhmaṇam | ṛtudevatā ityaparam
"ṛtavo vai prayājāḥ paśavo'nuyājāḥ|"
iti ca brāhmaṇam | prāṇadevatā ityaparam
"prāṇā vai prayājā apānā anuyājāḥ|"
iti ca brāhmaṇam | ātmadevatā ityaparam
"ātmā vai prayājāḥ prajā anuyājāḥ|"

1.21-2.p2

iti ca brāhmaṇam

Linked texts (4)