Rijvartha 2.10
Ṛjvarthā 2.10
- Language
- Sanskrit
2.10
" samā̍stvāmṛ̱tavo̍ vardhayantu "
iti dvādaśāprīrapyeṣu iti | hastagrahaṇamāśvamedhikaṃ yajamānasya
" sami̍ddho a̱ñjan kṛ̱dara̍ṃ matīnām "
iti āprībhirhastaṃ gṛhṇāti iti | ata āprīkārye prayogavyabhicārādāprīsūktavargamadhyapaṭhite api na parisaṃkhyete ācāryeṇa | sautrāmaṇyāṃ tu prathamasya paśoryā dvitīyā āprī 5
tasyāmekasyāmeva ca narāśaṃsatanūnapātau
" narāśa̍ṃsaḥ prati̍ śūro mi̱māna̍stanū̱napā̱t prati̍ ya̱jñasya̱ dhāma̍ "
iti | tatra narāśaṃsayājināṃ vasiṣṭhaprabhṛtīnāṃ yāge nipātavat tanūnapātpadamarthakaṃ pādapūraṇamātreṇopakāraṃ mantre karoti | tathā tanūnapādyājināṃ narāśaṃsapadam | eṣa eva
anyatrāpyevaṃvidhe devatā pade prayogādanyathābhāvini devatā padānāṃ nipātakalpaḥ | tayathā
2.10.p1
aśvahaviṣikṣaśvapratigrahaprāyaścitte " yada̱dya sūrya̍ " iti sauryamaitrāvaruṇānāṃ yājyānuvākye
tayoḥ mitrāryamṇoryāni liṅgāni tāni nipātavadbhavanti | yathā
" pra ci̱trama̱rkaṃ gṛ̍ṇate tu̱rāya̍ "
iti | atra saṃbodhanāntamapyagnipadaṃ naipātikaṃ kevalamārute haviṣi | cāturmāsyeṣu vaiśvadevaprayoge punastadevārthavat 15
draviṇodāḥ kasmād draviṇodā draviṇaso madyantu te 'thāta āpriyaḥ
samiddho adya tanūnapānnarāśaṃsasyājuhvānaḥ prācīnaṃ barhirvyacasvatīro
suṣvayantī daivyā hotārānoyajñaṃ ya ime āviṣṭadyo vanaspatirupāva
sṛjāanti tvā devebhyo vanaspate raśanayā sadyo jātaḥ prayājānme
20 dvāviṃśatiḥ
2.10.p2
iti nirukte aṣṭamo (uttaraṣaṭke dvitīyo )'dhyāyaḥ || 8