Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 167.4

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 167.4

Language
Sanskrit

167.4

tatpunaretat sarvamapi mantrārthidaivatalakṣaṇamanuktyā na śakyaṃ vyākhyātum, mantrādhīnatvāt sarvasyāsya, ato mantradaivatalakṣaṇavididhārayipayā bravīti, “yatkāma ṛṣiyasyāṃ devatāyāmārthapatyamicchan stutiṃ prayuṅkte taddevataḥ sa mantro bhavati” | yadarthimsa kāmayamānaḥ, ṛṣiḥ yasyāṃ devatāyām abhiṣṭutāyām, ārthapatyam arthapatigānamātmanaḥ icchan amuṣyāḥ devatāyāḥ prasadenāhamamuṣyārthasya patirbhagviṣyāmītyetāṃ vṛddhiṃ purodhāya stuti prayuṅkte, “taddevataḥ” eva “sa mantraḥ” arthāt bhavati | etat mantre devatā lakṣaṇam | etena lakṣaṇena sarvamantreṣu devatāpekṣyā || athavā devatāyāmasyārthasyeyaṃ devatā dātuṃ samartheti jānānaḥ stutiṃ prayuṅkte yena mantreṇa, sā pradhānastutibhāgadevatā | sā punariyaṃ stutiḥ caturvidhā,-nāmā, bandhubhiḥ, karmaṇā, rūpeṇati, “stutirnāma rūpakarmabandhubhiḥ”-ityuktam |
7 |

Linked texts (1)