Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 229

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 229

Language
Sanskrit

229.1

“pra parvatānāmu0 ( ṛ0 saṃ0 3, 2, 12, 1 )”-iti | viśvāmitro bravīti | ye caite “vipāṭchutudryau” “payasā” udakena pūrṇe “prajavete” prakṛṣṭena javena gacchataḥ “parvatānām” “upasthāt” “upasthānāt” nirjharāt, meghānāṃ vā| “uśatī” “uśatyau” “kāmayamāne” parasparaṃ samāgamam, samudraṃ vā | kathaṃ prajavete ? “aśve iva” “viṣite”
“vimukte” mandurātaḥ, [ sādibhyo vā ] “viṣaṇṇe iti vā” vibhāgenai kasmin mukte, kasmiṃścid yukte yugādau vā | “hrāsamāne” sparddhamāne, paraspareṇa harṣamāṇe vā hṛṣyamāṇe vā niṣāṭchutudryau | “gāvā iva” “gāvau iva” “śubhre” “śobhane” kalyāṇyau | “mātarā” “mātarau” “saṃ” “rihāṇe” vatsamekaṃ praleḍhumicchantyau | ye evamete prajavete, te asmākaṃ gādhe bhavatam-ityetadāśāsmahe || “parvatānāmupasthā0 payasā prajavete” | ukto'syārthaḥ |
9 |
39 |

229.2

“vipāṭchutudryau” “vyākhyāte” “vipāṭ vipāṭanādvā”-( 9 |
24 | 2 ) ityatra vipāṭ vyākhyātā, “śutudrī = śudrāviṇī” ( 9 |
24 | 2 ) ityatra śutudrī, “tad yad dvivadupāriṣṭāt tad vyākhyāsyāmaḥ”-iti etat |
9 |
38 |
“tayoḥ” “eṣā” stutiḥ “bhavati”-||

Linked texts (1)