Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 4.1

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 4.1

Language
Sanskrit

4.1

āha- etebhyo bhāvavikārebhyaḥ kimanye'pi vyatiriktāḥ santi bhāvavikārāḥ, na vā ? iti | ucyate--" ato'nye bhāvavikārā eteṣāmeva vikārā bhavantīti ha smāha " ! ato bhāvavikāraṣaṭkādye'nyatvena bhāvavikārāḥ lakṣyante, na te pṛthakpṛthagatyantabhinnā santi | kintarhi ?, eteṣāmeva vikārā bhavanti | tadyathā--janiśabdavācyo bhāvavikāro'nekaprabhedabhinno'nekaparyyāyaśabdavacano niṣpadyate'bhivyajyate, uttiṣṭhatītyevamādyupekṣitavyam | tathā astiśabdavācyo'nekaprabhedabhinno'nekaparyyāyavacanaśca asti, vidyate, bhavatītyevamādi | tathā vipariṇamatiśabdavācyo vipariṇamate, jīryyati, bhāvāntaramāpadyata ityevamādi | tathā varddhatiśabdavācyo varddhate, puṣyati, upacīyate, arthīyata ityevamādi | tathā apakṣīyatiśabdavācyo dhvaṃsyati, bhraśyatītyevamādi | tathā vinaśyatiśabdavācyo vinaśyati, mriyate, vilīyata ityevamādi | " iti ha smāha " | ka evamāha? ācāryoṃ vāṣṇyaryāṇarityanuvarttate |
3 |