Pramāṇa · Search · About · API

Yāska's Nirukta 90.2

Ṛjvarthā (Niruktavṛtti) 90.2

Language
Sanskrit

90.2

| “ehi vāṃ vi̍muco napā̱dāghṛ̍ṇe̱ saṃsa̍cāvahai || ra̱thīrṛ̱tasya̍ no bhava || (ṛ0 saṃ0 4, 8, 21, 1)”-iti || bharadvājasyeyamarṣim | gāyatrī | pauṣṇe sūkte | 'ehi' āgaccha | he 'vimucaḥ' vimocayitaḥ ! prajānām tamobhyaḥ, pūṣan ! sūrya ! 'napāt' naptaḥ ! adbhavyo'bhijāyeta, agnerādityaḥ-ityanayāpekṣayāpāṃ napāttvaṃ sūryasya | athavā-manuṣyāṇāmeva naptā syāt, nṛbhya ṛtvigbhyo manuṣyebhyo jāyate'gniḥ, agnerapi ca sūryo jāyate, yaduktamapyupasthāne,-“eṣa prātaḥ prasuvati”-iti | “āghṛṇe” āgatadīpte ! “saṃsacāvahai”, “saṃsevāvahai” | 'vām' āvāṃ parasparataḥ | 'rathīn ṛtasya' raṃhayitā, gamayitā, protsarpayitā 'naḥ' tvaṃ yajñasya 'bhava' | tvadudayapratīkṣa evāhaṃ yajñaprārambhaṃ pratyāśāse | me tvamudihi, tvayyudite protsarpatāmayaṃ yajña ityabhiprāyaḥ | sa evamayamatra sūryasambandhāt āghṛṇi-śabdo dīptivācakaḥ | dīptikarmasu ca paṭhita evāyaṃ “haraḥ (9), hṛṇiḥ (10)” iti | krodho'pi hṛṇirityucyate, -“heḷaḥ (1), haraḥ (2), hṛṇiḥ (3)”-iti, tadapi prakaraṇavaśāduprekṣitavyam |
5 |
9 |

Linked texts (1)