Manasara Series (I. A Dictionary of Hindu Architecture; II. Indian Architecture according to Manasara-Shilpashastra; III. Manasara on Architecture and Sculpture: Sanskrit Text; IV. Architecture of Manasara: Translation; V. Architecture of Manasara: Illustrations; VI. Hindu Architecture in India and Abroad; VII. An Encyclopaedia of Hindu Architecture) v3.c25.25

v3.c25.25

अथ वक्ष्ये विशेषेण कामं कोष्टस्य लक्षणम् योगं भोगं च बोरं च शक्ति योजमिति त्रिधा योगं शक्तिहमाभागं पोठाकृति तु रूच्यते उपानं जगताञ्चैव मूसंदो कंपकञ्चैकं कंपपट्टो तदूर्ध्वं स्यादुतवारि समयुतं उपानं पादमेवं स्यात् जघांगेतिरूह्यते कुक्षं तत्कुमुदं ज्ञेयं बाहुयुग्मं तथैव च कंठं कंठमिति ज्ञेयं प्रोक्तं मधरोधरः पट्टिका महापट्ठिका ज्ञेयं धृतवारि शिरस्मृतं योगशक्तिर्भवेद्देवां मियुक्तं पूर्वसूरिभिः भोगशक्ति तथा वक्ष्ये द्विनेत्रं द्विभुजं तु वा ळोहजेन समायुक्तं सर्वाभरणभूषितं आसनं स्थानकं चैव दक्षिगं स्वस्तिकं पदं वामपादं स्थितं वापि दक्षिणं कु(क्रे)चितं भवेत् मध्यमं दशतालेन मानामानप्रमाणकं पूजांशं समवामानं मन्यमं प्रविशिष्यते विधायते तदर्थं मध्यमं श्रेष्ठं पाद्या यं प्रविद्यीयते तदंतरेष्टभागेन नव शक्ति प्रमाणकं पूजांशं नाहतारं तथा चैव स्थूला ते(द्रे)शे विधीयते आभंगं समभंगं वात्यतिभंगमिति त्रिधा क्रमेण नतमानं स्यादाग्नि वेदंषु मान्त्रिकं अष्टादशाञ्च विंशञ्च चतुर्विशांगुलं त्रिधा अभंगादि त्रिभंगामां पादांगुष्टोतरं त्रिधा त्रिवेदं पंचमात्रं स्यात्पावन्तरमुदाहृतं ललाटं वामपार्श्वं तु त्यान्नेत्रांतपुटांतकं स्तनो वामे चलद्वान्ने नाभिवक्षिणपार्श्वके वामेरुपार्श्व वामांग्नि पाश्चिाह्वं प्रलंबयेत् एतदाभंगमिःयुक्तं समभंगं विधीयते मुखं पूर्ववदेवेाक्तं सूत्रध्ये नाभिमध्यमे वामेरुमध्यमे पार्श्व दक्षिणांग्री तु गुल्फके लंबयेत् समभाग स्यात्तिधिभंगं विधीयते मुखं पूर्ववदित्येवं हृदये दक्षपार्श्वके नाभिपाश्वं तु वामेरुमध्यने द्वारमेवहि एवं सूत्रत्रयं प्रोक्तं मासनं तु प्रवक्ष्यते आसने वा महस्तं तु वेदोर्ध्वं स्वस्तिकं भवेत् वरदं वा तथा दिव्यं कटाकांगे तु कटकं तेक्षिणो हस्तं वा वरदं वामहापा प्रसन्नवदनेापेतं सर्वकामार्थ सिद्धिवं कमलालंश्चितं वामसन्यपादार्थ (र्ध्वं) जानुकं करंडमकुये(टा)पेतं केशबंधमथापि वा प्रसन्नवदनेापेतं सर्वकार्यार्थेसिद्धिवं श्यामां द्विनेत्री द्विभुजां त्रिभंगीं सव्यापसव्यस्थित कंचित्रांग्री सव्योत्पलासाकटकास्तनोश्च महस्तमलश्चपर- मेश्वरो च गोगक्ते व्याख्यातं वोरशक्ति रवयरं चतुर्भुजं- त्रिनेत्रं च जटा मकुटमंडितं द्विनेत्रं द्विभुजं वापि स्यानकासन संयुतं स्थानकं समपादं स्याद्वैशाखं स्थानमेव व सुखासनं च कर्तव्यं पर्यकासनमेव च मंदरतालेन ........मतोमानप्रमाणकं स्वप्रमाणेन कर्तव्यं परिवारसमावृतं एकहोनं पदे स्वाप्यामथवा मानुषांशके एकाश्रितममानुष्यां पस्तूते ते च विक्रमे पूजाभागं समहोने मध्यमं द्विगुणं भवेत् पूजांशं त्रिगुणं श्रेष्ठं अल्यमे श्रेष्ठ वेष्टधा भवेत् नववांशां शक्तिमानं त्यज्यांश वर्जयेाजयेत तदुत्सवायत्कि... पादांतं तं भजेत् पंचषष्ठाधिकं भागैकरोहमुक्तं स्याशु भयादिनि संभवं आयनेाविद्वशुपोपेतं योगराशियुतं शुभे तदुच्यते विमानं स्यात्सूनं सतविधं भवेत् मध्यं मध्यं पुरो मध्यं पृष्ट मध्यमे च पार्श्वडे