History of Sanskrit Poetics c6.2

c6.2

¹ About this mantra the काव्यमी. of राजशेखर says “उपकार-कत्वादलङ्कारः सप्तममङ्गम्’ इति यायावरीयः । ऋते च तत्स्वरूपपरिज्ञानाद्वेदार्थानवगतिः । यथा—द्वा सुपर्णो...अभिचाकशीति।” (p. 3). The रसग. (p. 316) says ‘इयं चातिशयोक्तिर्देपि दृश्यते यथा—द्वा सुपर्णा...शीति ।’. Another example of this kind of *atiśayokti* is चत्वारि शृङ्गा त्रयो अस्य पादा द्वे शीर्षे सप्त हस्तासो अस्य । त्रिधा बद्धो वृषभो रोरवीति महोदेवो मर्त्यां आ विवेश ॥ ऋ. IV. 58. 3, explained in निरुक्त 13. 7 and in the महाभाष्य (vol. I. p. 3); in ऋ. X. 63. 10 (=वाज. सं. 21. 6) यज्ञ or द्युलोक is spoken of in terms of a नौका.