History of Sanskrit Poetics c6.44.1

c6.44.1

7 The equipment of the poet (काव्यहेतु). Most of the writers on Poetics lay down that the things essential to the making of a true poet are three, प्रतिभा (Imagination), व्युत्पत्तिः (culture) and अभ्यास (constant practice). ‘नैसर्गिकं च प्रतिभा श्रुतं च बहु निर्मलम् । अमन्दश्चाभियोगस्याः कारणं काव्यसम्पदः ॥’ काव्यादर्श I. 103; ‘काव्यं तु जायते जातु कस्यचित्प्रतिभावतः ।...शब्दाभिधेये विशाय कृत्वा तद्विपास-नाम् । विलोक्यान्यनिबन्धांश्च कार्यः काव्यक्रियादरः ॥’ भामह I. 5 and 10; ‘त्रितयमिदं व्याप्रियते शक्तिव्युत्पत्तिरभ्यासः ॥’ रुद्रट I. 14; ‘शक्तिर्निपुणता लोकशास्त्र-काव्यावेवेक्षणात् । काव्यज्ञशिक्षयाभ्यास इति हेतुस्तदुद्भवे ॥’ काव्यप्र. I. 8; *vide* also एकावली I. 12; वाग्भटालङ्कार I. 3; अलङ्कारशेखर (p. 4). There were other writers who regarded *pratibhā* as the sole equipment required for the making of a genuine poet. राजशेखर says ‘सा (शक्तिः) केवलं काव्ये हेतुरिति यायावरीयः’ (p. 11); ‘प्रतिभैव च कवीनां काव्य-करणकारणम् । व्युत्पत्यभ्यासौ तस्या एव संस्कारकारकौ न तु काव्यहेतू’ अलङ्कारतिलक of वाग्भट (p.2); ‘तस्य च कारणं कविगता केवला प्रतिभा’ रसगङ्गाधर p. 8. प्रतिभा is that power whereby the poet sees the subjects of his poem as steeped in beauty and gives to his readers in apt language a vivid picture of the beauty he has seen.