History of Sanskrit Poetics c6.64

c6.64

² The भावप्रकाशन II. p. 46 says that *rasa* is सामाजिकाश्रय and that aesthetic relish is of eight kinds. ‘यतोऽष्टधा मनोवृत्तिः सभ्यानां नाट्यकर्मणि । अष्टावेवानुभूयन्ते तासूक्तास्तै रसाः पृथक् ॥ सामाजिकैस्तु रस्यन्ते यस्मात्तस्माद्रसाः स्मृताः ।. Vide also pp. 58-59 of भावप्रकाशन particularly ‘वर्धिताः स्थायिनो भावा नायकादिसमाश्रयाः । अनुकारतया नाट्ये क्रियमाणा नटादिषु । रसतां प्रतिपद्यन्ते सामाजिकमनःसु ते । संस्कारैः प्राक्तनैस्तैश्च रस्यन्ते यत्ततो रसाः॥’. The दशरूप (IV. 38-39) says the same thing. The लोचन (p. 23) says that in order that suggested sense (or *rasa*) may be relished there must be co-operation between the speaker (poet or dramatist) and the hearer ‘वक्तृप्रतिपत्तृप्रतिभासहकारित्वं हि अस्माभिर्द्योतनस्य प्राणत्वेनोक्तम्’.