Hindu Polity: A Constitutional History of India in Hindu Times c47.35

c47.35

∗ *Mis. Essays*, I., pp. 320-321. The comment of Śabara who is the greatest authority on Mīmānsā agrees with the discussion summarised above by Colebrooke. Śabara on Jaimini, 6. 7. 3, has:— अथैष सर्वदाने संशयः। किं भूमिर्देया न इति। का पुनः भूमिः यत्राभिमेता। यदेतन्मृद्दारवं द्रव्यान्तरं पृथिवी-गोलकं न क्षेत्रमात्रं मत्तिका वा। तत्र किं प्राप्तम्। 'अविशेषेण'यो प्रभुत्वसम्बन्धो ऽपि तत्र अस्मदो वर्तते प्रकामं च मानसेन व्यापारेण स्वता निर्वर्त यितुम्। इति। एवं प्राप्ते ब्रूमः न भूमिर्देया इति। कुतः। क्षेत्राणाम् ईशितारो मनुष्या दृश्यन्ते न कृत्स्नस्य पृथिवीगोलकस्य इति। आह य इदानीं सार्वभौमः स तर्हि ब्रूमः। कुतः। यावता भोगेन सार्वभौमो भूमेशीष्टे तावता अन्योऽपि न तत्र कश्चिद्विशेषः सार्वभौमत्वेस्य त्वेतदधिकं यत् असौ पृथिव्यां सम्भूतानां व्रीह्यादीनां रक्षणेन निर्विष्टस्य कस्यचित् भागस्य ईष्टे न भूमेः तन्निमित्तानां च मनुष्याः तैरन्यत् सर्वमुपचिनाम् चारपरिक्रमणादि यत् भूमिकृतं तन्मीयते प्रति न कश्चिद्विशेषः। तस्मात् न भूमिर्देया।