History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v2.c20.46

v2.c20.46

²⁴⁹ ननु च करुणया दानमदृष्टायैव। नेति ब्रूमः। न तत्र दानधर्मः। किं तर्हि करुणाभ्यासात्परोपकाराद्वा। तत्र यथा। हितोपदेशादावनुग्राह्यस्य विधिर्जात्यादि नापेक्षते तद्वत्करुणया दाने। तथा च शिष्टा नैवंविधे दाने वेदतत्त्वार्थविदुषे ब्राह्मणायेत्येतदनुरुध्यन्ते। अत एवाब्राह्मणा अपि दैन्यमापन्नाः परेण दत्तं गृह्णना न ब्राह्मणवृत्तिं प्रतिग्रहमभ्रिता भवन्ति। मेधातिथि on मनु IV. 5. The words वेदतत्त्वार्थ० quoted here are from मनु III. 96. The Par. M. (I part 1 p. 189) quotes a verse from the Mahābhārata, पङ्ग्वन्धबधिरा मूका व्याधिनोपहताश्च ये । भर्तव्यास्ते महाराज न तु देयः प्रतिग्रहः ॥.' The idea is that प्रतिग्रह is a privilege, while charity to the poor and the diseased is due to *dayā* (compassion).