History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v4.c63.1055

v4.c63.1055

¹⁰³⁴ न च यथेष्टविनियोज्यत्वं स्वत्वमिति वयं ब्रूमः किं तर्हि यथेष्टविनियोगयोग्यत्वम्। तच्च शास्त्रे कुटुम्बभरणादिविनियोगनियमेन विनियोगान्तरविषयतामलभमानस्याप्यर्जितत्वप्रयुक्तमस्त्येव। यथा कुतश्चिद्धेतोराङ्कुरोत्पादनमकुर्वतोपि कुसूलादिस्थितस्य बीजस्य बीजत्वप्रयुक्तमङ्कुरोत्पादनयोग्यत्वम्। उक्तं च नयविवेके। तच्च तस्य तदर्हं येनार्जितमिति। तदर्हं यथेष्टविनियोगार्हम्। भट्टमतानुसारिणि तन्त्ररत्नेऽपि । यथेष्टविनियोज्यत्वं हि स्वत्वं केवलक्रत्वर्थेऽन्वाचिनियोगाद्यथेष्टविनियोज्यत्वाभाव (विनियोज्यत्वाभावस्त्वत्वाभाव?) इति। विनियोज्यमत्र विनियोगार्हं 'अर्हे कृत्यतृचश्चेति' पाणिनिस्मरणात्। मदनरत्न. 'अर्हे कृत्यतृचश्च' is पाणिनि III. 3. 169. The passage यथेष्टविनि ... त्वाभाव इति occurs in the तन्त्ररत्न (सरस्वतीभवन series) part 1 p. 19. Vide व्य. प्र. p. 416 for a similar statement and p. 422 for the illustration of seed in the granary.