History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v4.c63.1256

v4.c63.1256

1171a तत्र क्लीबस्य क्षेत्रजः पुत्रः सम्भवत्यन्येषामौरसा अपि। औरसक्षेत्रजयोर्ग्रहणमितरपुत्रव्युदासार्थम्। मिता. on या. II. 141. In former ages a क्षेत्रज son was possible in the case of an impotent person. The अर्थशास्त्र also (III. 5) states सति भार्यार्थे तेषामपत्यमर्ताद्वधं भागं हरेत्। ग्रासाच्छादनमितरे पतितवर्ज्याः । तेषां च कृतदाराणां लुप्ते प्रजनने सति । सृजेयुर्बान्धवाः पुत्रांस्तेषामंशं प्रकल्पयेत् ॥. मनु IX. 203 allows even impotent persons to marry, though he appears to have disapproved of it. A क्लीब is indicated, acc. to कात्यायन, by the following signs: 'न मूत्रं फेनिलं यस्य विष्ठा चाप्सु निमज्जति । मेढ्रश्रोन्मादशुक्राभ्यां हीनः क्लीबः स उच्यते ॥ कात्या. q. by दायभाग V. 8. p. 102. नारद (स्त्रीपुंसयोग 9-10) states the signs of a potent man and in verses 11-13 speaks of 14 kinds of impotent persons. The अर्थशास्त्र in III. 18 declares that the means of judging about impotence are women, froth of urine, and the sinking of the fæces in water (क्लीबभावे स्त्रियः मूत्रफेनमप्सु विष्ठानििमज्जनं च). The close agreement between Kauṭ. and Kāt. may be noted.