History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v4.c63.t1.156

v4.c63.t1.156

¹²⁶⁴ भर्तृनुज्ञा तु सधवाया एव दृष्टार्थत्वात् । विधवायास्तु तां विनापि पितुस्तदभावे ज्ञातीनामाज्ञया भवति । ... अतो यस्यामवस्थायां भर्तुरनुज्ञा प्राप्ता सेवात्रानूद्यते न त्वपूर्वा विधीयते । अतो विधवाया भर्तुराज्ञां विनाप्यधिकारः । व्य. मयूख p. 113; तत्रैव वसिष्ठः 'न त्वेवैकं पुत्रं ... भर्तुरिति । इदं च भर्तुःसत्त्वे । अन्यथा वृथाम्माता पिता वा यं स पुत्रो दत्रिमः स्मृत इति मत्स्यव्यासवचोविरोधः स्यात् । दानं प्रतिग्रहोपलक्षणम् । निर्णयसिन्धु III पूर्वार्ध p. 249; स्त्रियास्तु जीवति भर्तरि तदनुमतौ । प्रोषिते मृते वा तदनुज्ञां विनापि । यथा वसिष्ठः 'न स्त्री ... भर्तुः' । इति । अनुमतिश्चाप्रतिषेधेपि भवति । अप्रतिषिद्धं परमतमनुमतं भवतीति न्यायात् । दत्त. च. p. 18; तच्छास्त्रातिरिकाम्यव्रतादिधर्माचरणे इव पुत्रप्रतिग्रहेपि नापुत्रस्य लोकोस्तीत्यादिसामान्यशास्त्रादेव विधवाया अधिकारः । उक्तविधदत्तकस्वीकारः पुंभिरिव स्त्रीभिरपि सधवाभिविधवाभिश्च कार्यः । वन्ध्या वा मृतपुत्रा वा पुत्रार्थं समुपोष्य चेति शौनकीयवचन्यविशेषश्रवणात् । सं. कौ. p. 160. It will be noticed that the सं. कौ. reads वन्ध्या वा मृतपुत्रा वा for अपुत्रो मृतपुत्रो वा in शौनक's text which is the reading of all other works, the former being probably a fabrication inserted to support widow's claims to adopt. The D. M. p. 3 notices the reading वन्ध्यो मृतप्रजो वापि in Saunaka's text. For the maxim अप्रतिषिद्धं &c. vide शाङ्करभाष्य on वेदान्तसूत्र II. 4. 12.