History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v4.c63.t2.368

v4.c63.t2.368

¹⁵¹⁵ सौदायिकं धनं प्राप्य स्त्रीणां स्वातन्त्र्यमिष्यते । यस्मात्तदानृशंस्यार्थं तैर्दत्तमुपजीवनम् ॥ सौदायिके सदा स्त्रीणां स्वातन्त्र्यं परिकीर्तितम् । विक्रये चैव दाने च यथेष्टं स्थावरेष्वपि ॥ भर्तृदायं मृते पत्यौ विन्यसेत् स्त्री यथेष्टतः । विद्यमाने तु संरक्षेत् क्षपयेत्तत्कुलेऽन्यथा ॥ न भर्ता नैव च सुता न पिता भ्रातरो न च । आदाने वा विसर्गे वा स्त्रीधने प्रभविष्णवः ॥ कात्या. q. अपरार्क p. 752 (except भर्तृदायं &c.), स्मृतिच. II. p. 282, दायभाग IV. 1. 22 and 24 and व्य. मयूख p. 155 (except भर्तृदायं &c.), वि. र. pp. 510-11, 514 (all), वि. चि. pp. 139-140. On आनृशंस्यार्थे वि. र. says, 'आनृशंस्यमदारुणता तेन यस्मादियं वित्ताभावोद्भावणा न भवेदित्यर्थम्' (p. 511); 'आनृशंस्यार्थे अनुकम्पार्थे' (श्रीकृष्ण). On सदा the स्मृतिच. says 'पत्यौ विद्यमानेपि स्वातन्त्र्यमुक्तं सदेत्यभिधानात्.' On भर्तृदायं the स्मृतिच. says 'भर्तृदायो भर्तृदत्तम् । तन्मध्ये तु तदनन्तरोक्तपाण्डुवयेणाविद्यमाने पत्यौ स्वातन्त्र्यमुक्तम् । विद्यमाने तु संरक्षेहित्यभिधानात् । संरक्षेद्भर्तृदत्तं भर्त्रनुज्ञया विना न विन्यसेदित्यर्थः'. वि. र. p. 511 and वि. चि. p. 140 take भर्तृदाय to mean husband's own property and the former says that हलायुध and पारिजात explained it as स्त्रीधन given by the husband.