History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v4.c63.t2.542

v4.c63.t2.542

¹⁶²² The sūtra (Jai. I. 3. 3) is read as अनपेक्षं or अनपेक्ष्यं and with both readings it has been explained in different ways from ancient times. The तन्त्रवार्तिक says 'श्रौतस्मार्तविज्ञानविरोधे यदनपेक्षमनपेक्षावर्जितं यस्य वाऽपेक्षणीयमग्यन्नास्तीति एवं पाठद्वयेपि पूर्वसूत्रान्नप्रमाणशब्दमनुषङ्गेण सम्बध्य यदनपेक्षं तत्तावत् प्रमाणं स्यादिति' (p. 193); 'श्रुतिविरोधे यन्मानान्तरानपेक्षं श्रुतिवाक्यं तदेव प्रमाणं स्यान्न तु स्मृतिवाक्यं यस्मादसत्येव विरोधे स्मृतेः श्रुत्यनुमापकत्वम्' मयूखमालिका. On this interpretation the sūtra means 'in case of conflict between śruti and smṛti, the former which is independent is authoritative, for only when there is no conflict does an inference arise that smṛti is based on śruti'. The तन्त्रवार्तिक when it explains Jai. I. 3. 3-4 as referring to Bauddhas and the like takes 'anapekṣya' to mean 'deserving to be discarded'; 'तस्माद्धर्मं प्रति त्रयीबाह्यमेवंजातीयकं प्रामाण्येनानपेक्ष्यं स्यादिति सिद्धम्' p. 196. शङ्कर in his भाष्य on वेदान्तसूत्र II. 1. 1 appears to adopt Kumārila's 2nd interpretation of Jai. 1. 3. 3. 'विप्रतिपत्तौ च स्मृतीनामवश्यकर्त्तव्येऽन्यतरपरिग्रहेऽन्यतरपरित्यागे च श्रुत्यनुसारिण्यः स्मृतयः प्रमाणमनपेक्ष्या इतराः । तदुक्तं प्रमाणलक्षणे विरोधे त्वन...तु मानामिति।' कुल्लूक on मनु II. 14 quotes जै. I. 3. 3 and explains 'श्रुतिविरोधे स्मृतिवाक्यमनपेक्ष्यमप्रमाणमनादरणीयम् । असति विरोधे मूलवेदानुमानमित्यर्थः'.