History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v4.c63.t2.983

v4.c63.t2.983

¹⁸⁸⁵ अत्र शपथाः काशीस्थलोलार्कतीर्थस्नानादयः । शकुनाः पूर्णकुम्भादयः । स्वप्नाः पुरुषं कृष्णं कृष्णदन्तं पश्यति स एनं हन्तीत्यादिश्रुतिस्मृतिसिद्धाः । उपश्रुतिः सन्ध्यायां निर्णेजकादिगृहेऽक्षतप्रक्षेपपूर्वकं स्वेष्टानिष्टसूचकतरुवस्थशब्दाकर्णनम् । उपयाचितमस्मिन् कार्ये सिद्धे भैरवाय सतैलं कुसरान्नं दास्यामीत्यादिसङ्कल्पः । आवेशः प्रश्नवशेन ज्योतिर्विद्भिर्भवितव्यकथनम् । एतत्सूचितरथापीष्टादेः प्रतिबन्धकादृष्टभावाभावाभ्यां संवादलाभनियमाभावात् शकुनादिलाभमात्रेण जयायुर्वेद्यकविवाहादिप्रवृत्तिरुचितेति दृष्टार्थकार्यनिषेध एव क्रियते *(Continued from the last page)* न त्वदृष्टार्थस्य शाम्भ्रयादेः । स्मृतिकौ. p. 477. The passage 'पुरुषं कृष्णं ... हन्ति' is quoted by शङ्कराचार्य on वेदान्तसूत्र III. 2.4. The कलिवर्ज्यवि. (folio 11b) explains 'शकुनाः काकपोतादिचेष्टाविशेषाः । ... उपश्रुतिश्चैलधावादिगृहपार्श्वे स्थित्वा चिन्तितार्थ-सूचनशब्दकर्णनम् । ... आदेशः आशीर्वादः प्रश्नबलेन भविष्यत्कथनं वा ... एते च निषेधा इति वार्तिकानुसारिणः । निबन्धानुसारिणस्तु (निबन्धमातृ० ?) धर्मविप्रहापत्तेरेते पर्युदासा एवेति मन्यन्ते ।.' वार्तिक means here the तन्त्रवार्तिक of कुमारिल and निबन्ध refers to the work of Prabhākara, who was called निबन्धनकार by the शास्त्रदीपिका on जै. II. 1. 1.