History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v5.c72.275

v5.c72.275

594a तत्क्षणादेव गृह्णाति शरीरमातिवाहिकम्। ऊर्ध्वं व्रजन्ति भूतानि त्रीण्यस्मात्तस्य विग्रहात्॥ आतिवाहिकसंज्ञोऽसौ देहो भवति भार्गव। केवलं तन्मनुष्याणां नान्येषां प्राणिनां क्वचित्॥ प्रेतपिण्डैस्ततो दत्तैर्देहमाप्नोति भार्गव। भोगदेहमिति प्रोक्तं क्रमादेव न संशयः। प्रेतपिण्डा न दीयन्ते यस्य तस्य विमोक्षणम्। श्मशानिकेभ्यो देवेभ्य आकल्पं नैव विद्यते॥ तत्रास्य यातना घोराः शीतवातातपोद्भवाः। ततः सपिण्डीकरणे बान्धवैः स कृते नरः। पूर्णे संवत्सरे देह-मतोऽन्यं प्रतिपद्यते॥ ततः स नरकं याति स्वर्गं वा स्वेन कर्मणा। विष्णुधर्मोत्तरपुराण quoted by प्राय वि. pp. 13-14, and शुद्धितत्त्व p. 324. गोविन्दानन्द explains त्रीणि भूतानि as 'पृथिव्यप्तेजांसि' and thus differs from रघुनन्दन. The गरुडपुराण (प्रेतखण्ड chap. 10 79. ff) says the same. 'उत्क्रामन्तं.. ज्ञानचक्षुषः॥ आतिवाहिकमित्येवं वायवीयं वदन्ति हि। ...पुत्रादिभि कृताश्वेत्स्यु. पिण्डा दश दशाशिकाः। पिण्डजेन तु देहेन वायुजश्चैकतां व्रजेत्। पिण्डतो यदि नैव स्याद्वायुर्जोर्हति यातनाम्॥, The first verse (उत्क्रामन्तं) is गीता 15 10. The ब्रह्मपुराण states विहाय सुनहत्कृत्स्नं शरीर पाञ्चभौतिकम्॥ अन्यच्छरीरमादत्ते यातनीयं स्वकर्मजम्!.. स्वशरीरं समुत्सृज्य वायुभूतस्तु गच्छति। chap 214 29-30 and 51; निमित्तं किंचिदासाद्य देही मार्गेर्विमुच्यते॥ अन्यच्छरीरमादत्ते यातनीयं स्वकर्मभिः। अग्निपुराण 230. 2-3. गृह्णाति तत्क्षणाद्योगी शरीर चातिवाहिकम्। आकाशवायुतेजांसि विग्रहादूर्ध्वगामिनः॥ जलं मही च पञ्चत्वमापन्नः पुरुषः स्मृतः। आतिवाहिकदेहं तु यमदूता नयन्ति तम्॥ अग्नि. 371. 9-10. The मार्कण्डेय (10 63-64) says 'वाय्वभ्रसारी तद्रूपं देहमन्यं प्रपद्यते। तत्कर्मज यातनार्थे न मातापितृसम्भवम्॥,'