History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v5.c73.t1.11

v5.c73.t1.11

[^862 a]: ब्राह्मणान् श्रुतशीलवृत्तसम्पन्नानेकेन वा । आश्व. गृ IV. 7. 2; ब्राह्मणान् शुचीन् मन्त्रवत समज्‍ज्ञान्युज आमन्त्रयते । योनिनिगोत्रासम्बन्धान् । नार्थापेक्षो भोजयेत् । हिर गृ II 10 2; त्रिमधुस्त्रिसुपर्णस्त्रिणाचिकेतश्चतुर्मेधः पञ्चाग्निर्ज्येष्ठसामिको वेदाध्याय्यनूचानपुत्र श्रोत्रिय इत्येते श्राद्धे भुञ्जानाः पङ्क्तिपावना भवन्ति । आप ध II. 7. 17-22. त्रिसुपर्ण is the name applied, according to Haradatta, to the three anuvākas beginning with ब्रह्ममेतु माम् (तै. आ X 48-50) or to the verse चत्वारि शिखण्डा युवतिः सुपेशा in तै ब्रा I. 2 1.27 or Rg. X 114. 3-5. 'त्रिणाचिकेत' is explained in different ways viz (1) one who knows the Nācīketa fire, (2) a person who has thrice kindled the Nācīketa fire, (3) a person who has studied the Anuvāka called Virajas. For the Nācīketa fire, vide Kathopaniṣad I. 1. 16-18 The word 'Trinācīketaḥ' occurs in Katha Up I. 1. 17 and is explained by शङ्कर as 'त्रिःकृत्वो नाचिकेतोऽग्निश्चिनो येन सः त्रिणाचिकेतस्तद्विज्ञानस्तदध्ययनस्तदनुष्ठानवान् वा। Tai Br (III. 11. 7-8) describes the नाचिकेत fire and the story of Naciketas The five fires are Gārhapatya, Āhavanīya, Dakṣiṇāgni, Āvasathya (or aupāsana) and Sabhya Vide H. of Dh. vol II. p 679 Vide *ibid*. II. p 767 note 1838^a for explanations of पङ्क्तिपावन, ज्येष्ठसामिक and the other words explained above देवल defines श्रोत्रिय as 'एकां शाखां सकल्पां वा षड्भिरङ्गैरधीत्य वा । षट्कर्मनिरतो विप्रः श्रोत्रियो नाम धर्मवित् ॥' q. by श्रा प्र p 59. Pāṇinī (V. 2.84) derives श्रोत्रिय as श्रोत्रियश्छन्दोधीते षट्कर्म--refers to यजनयाजनाध्ययनाध्यापनप्रतिग्रहदानानि.