History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v5.c73.t1.146

v5.c73.t1.146

⁹⁵¹ संवत्सरं गव्येन प्रीति । भूयासमतो माहिषेण। एतेन ग्राम्यारण्यानां पशूनां मांसं मेध्यं व्याख्यातम्। खङ्गोपस्तरणे खड्गमांसेनानन्त्यं कालम्। तथा शतबलेर्मत्स्यस्य मांसेन वार्ध्रीणसस्य च। आप. ध सू II 7.16 25—II 7. 17. 3. वार्ध्रीणस or वार्धीणस is explained as a red-coloured goat that is *tripiba* (whose ears are so long that they touch the water it drinks), that is old and the foremost of the herd त्रिषिबमिन्द्रियक्षीणं यूथस्याग्रचरं तथा। रक्तवर्णं तु राजेन्द्र छागं वार्ध्रीणसं विदु ॥ विष्णुधर्मोत्तर I 141. 48 q. by स्मृतिच. (श्रा p. 431) The Mit On या I. 260 and मेधातिथि on मनु III. 271 quote a slightly different verse त्रिषिबमिन्द्रियक्षीणं श्वेतं वृद्धमजापतिम्। वार्ध्रीणसं तु तं प्राहुर्याज्ञिकाः श्राद्धकर्मणि॥ and Mit. explains त्रिषिब as 'पिबन्. कर्णौ जिह्वा च यस्य जलं स्पृशन्ति स त्रिभिः पिबतीति त्रिषिबः.'. अपरार्क p. 552 cites this verse as a निगम. हेमाद्रि (श्रा. p 590) states that the 2nd verse is a various reading of the first अपरार्क p 553 quotes another verse according to which वार्ध्रीणस is a white-feathered bird with red head, and dark throat 'कृष्णग्रीवो रक्तशिराः श्वेतपक्षो विहङ्गम । स वै वार्ध्रीणस प्रोक्त इत्येषा नैगमी श्रुतिः॥' Several forms are met with in printed works viz वार्ध्रीणस or वार्धीणस or वार्ध्रीणस The दीपकलिका gives the two explanations of वार्ध्रीणस (this is the reading of the printed work) as a white goat and as a bird.