History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v5.c74.t8.14

v5.c74.t8.14

¹⁶³² तीर्थहेमाद्रौ—भैम्याश्चैव तटे देवि दक्षिणे तीर्थमुत्तमम्। अस्ति क्षेत्रं दैवतं च सर्वोत्कृष्टं सुदुर्लभम्। पौण्डरीकमिति ख्यातं तत्तीर्थं क्षेत्रपूजितः। पाण्डुरङ्गश्च तत्रास्ते मूर्तिमान् देवतोत्तमः। पुष्करात्त्रिगुणं पुण्यं केदारात् षड्गुणं भवेत्। वाराणस्या दशगुणमनन्तं श्रीगिरेरपि। षष्टिवर्षसहस्राणि दिव्यदैवतदर्शनात्। यत्फलं लभते मर्त्य सकृदेव हि तत्फलम्। अष्टाविंशतिमे कल्पे द्वापरान्ते च षण्मुख। पुण्डरीक इति ख्यातस्तपस्तेपे सुदारुणम्। भक्त्या पित्रोश्च शुश्रूषां कुर्वन्मुनिवरः सदा। तदर्थं कुर्वत पूजा पित्रोरहरहः प्रिये। परितुष्टोऽभवद्देवो गोपीजनमनःप्रियः। गोवर्धनगिरौ रम्ये चारयन् गोगणं विभुः। गोयष्टिं धारयन्हस्ताच्छत्रोज्ज्वलितकङ्कणम्। नानारत्नमभोद्भासि-शिक्यमौलि विराजितः। अतीव सुन्दरः सौम्यो रत्नाङ्कितमहाङ्गदः। दिग्वासाश्चातिसौम्येन गुह्यसूत्रेण वेष्टितः। त्रिद्वृतेनाङ्गुकालेन कटिबन्धेन (कटिबन्धेन?) राजित । कटिमालम्ब्य तिष्ठन्तै विवृद्धल्या च संयुतः। तत्रैव कूर्मपुराणे। पुण्डरीके महातीर्थे ब्राह्मणेरुपसेवितम्। तत्राभिगम्य युक्तात्मा पुण्डरीकफलं लभेत्॥ I am highly obliged to Pandit Balacharya Khuperkar of Kolhapur for sending to me these verses from the copy in his possession In the T S p 7 the verse पुण्डरीकं महातीर्थ is quoted from the Kūrmapurāna, on p 9 of T S. verses भैम्याश्चैव.. तत्फलम् are quoted from the Skandapurāna, as also verses अष्टाविंशतिमे... संयुत occur on pp 12-13 of the Tīrthasāra with a few variant readings such as षेत्रोद्वेलितकङ्कण (which is a very good variant, for छत्रो.. कङ्कणम् and शक्तिमौलि विराजित for शिक्य० and दिव्यस्रग्वीति सौम्येन for दिग्वासाश्चातिसौम्येन. In a ms. of पौण्डरीकमाहात्म्य kindly lent to me by Pandit Laksmanasāstrī of Wai 'अन्तःसूत्रेण वेष्टित कटिबन्धेन राजित' and क्षुद्रकाशिक्यनद्वाभ्यामूरुभ्यां चारुशोभितः are the readings. In a ms of पाण्डुरङ्गमाहात्म्य in the possession of Pandit Khuperkar, the same verses occur with a few additions. That ms (*Continued on the next page*) (*Continued from the last page*) reads अन्त:सूत्रेण for गुह्यसूत्रेण, त्रिवृद्वल्लीकृतेनेशः कटिबन्धेन राजितः and क्षुल्लकाशिषय-जङ्घाम्यामूरुभ्यां चातिशोभितः. विवृतेनाञ्जकालेन—makes no sense. It has to be noted that गुह्यसूत्रेण or अन्त:सूत्रेण is mentioned separately from कटिबन्धेन and there-fore गुह्यसूत्र or अन्त:सूत्र was something different from कटिबन्ध (waist-band). Probably the original reading was दिग्वासाश्चातिसूक्ष्मेण गुह्यसूत्रेण for दिग्वासा-श्चातिसौम्येन, where सौम्य conveys very little sense.