History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v6.c81.863

v6.c81.863

⁵⁵⁰ पञ्चसिद्धान्तिका III. 23-24 (p. 9) defines these 'मेषतुलादौ विषुवत् षडशीतिमुखं तुलादिभागेषु। षडशीतिमुखेषु रवेः पितृदिवसा येऽवशेषाः स्युः॥ षडशीतिमुखं कन्याचतुर्दशेऽष्टादशे च मिथुनस्य। मीनस्य द्वाविंशे षड्विंशे कार्मुकस्यांशे ॥'. तुला आदित्यस्यांशौ तुलादि कन्या। द्वादशैव भवन्त्येषां द्विज नामानि मे शृणु । एकं विष्णुपदं नाम षडशीतिमुखं तथा॥ विषुवं च तृतीयं च अन्ये द्वे दक्षिणोत्तरे । कुम्भालिगोहरिषु विष्णुपदं वदन्ति स्त्रीचापमीनमिथुने षडशीतिवक्त्रम् । अर्कस्य सौम्यमयनं शशिधाम्नि याम्यमृक्षे झषे विषुवति त्वजतौलिनोः स्यात्॥ ब्रह्मवैवर्त q. by हे. on काल p. 407. Some words require explanation. अलि = वृश्चिक, गो = वृषभ, हरि = सिंह, स्त्री = कन्या, चाप = धनुः, शशिधाम्नि = शशिगृहे = कर्कटके, सौम्यमयनं = उत्तरायणं, याम्य = दक्षिणायन (यम is the lord of the south), झष = मकर, अज = मेष, तौली (one holding a balance) =तुला. Similar verses are quoted by हे. (on काल p 408) from वसिष्ठ, which are quoted as from वृद्धवसिष्ठ by का नि. p. 332 Some of these verses of वसिष्ठ are the same in अग्निपुराण as quoted by व. क्रि कौ p. 204. The राजमार्तण्ड (Annals BORI. vol. XXXVI, p 338 verse 275) defines षडशीति and विष्णुपदी. For mention of Saḍaśītimukha-saṅkrānti in an epigraphic record, vide Canarese Ins of Devagiri Yādava king Mahādeva in śake 1185 (= Sunday 27th May 1263 A. D) in I. A. vol. 25 p. 346.