History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c89.92

v7.c89.92

¹¹⁸⁶ यानत्रेह्रुत्पातान्मर्गः प्रोवाच तानहं वक्ष्ये । तेषा संक्षेपोयं प्रकृतेरन्यत्वमुत्पातः ॥ बृहत्सं 45. 1; यः प्रकृतिविपर्यासः सर्वः संक्षेपतः स उत्पातः । क्षितिगनदिग्व्यजातो यथोत्तरं गुरुतरो भवति ॥ समाससंहिता of वराह q. by उत्पल on बृहत्सं. 45. 1 This verse is quoted in the अ. सा. p 5 as taken from a work called वटकणिका, and the अ. स. ascribes the verse to वराह himself on the same page lines 3-4 'अत एव यः प्रकृति- *(Continued from last page)* विपर्यासः प्रायः संक्षेपतः', 'इह वटकणिकायां वराहेण प्रायः शब्दः प्रयुक्त इति.' This indicates that वराहमिहिर wrote a work called वटकणिका which is the same as the समाससंहिता of वराह quoted by उत्पल This important point will be elaborated elsewhere. प्रकृतेरन्यथाभावो यत्र यत्रोपजायते । तत्र तत्रापि जानीयात् सर्वमुत्पातलक्षणम् ॥ अथर्वपरिशिष्ट (chap. LXIV, I. 2 p. 409) ; प्रकृतेरन्यथोत्पातः संक्षेपस्तावदीदृशः । गर्ग q. by अद्भुतसागर p. 5 The निमित्त of भद्रबाहु states very similarly ' प्रकृतेर्योऽन्यथाभावो विकारः सर्व उच्यते।' (II. 2) and 'प्रकृतेर्यो विपर्यासः स उत्पातः प्रकीर्तितः । दिव्यान्तरिक्षभौमाश्च व्यासमेषां निबोधत ॥' (XIV 2) The विष्णुपू० II. 5. 26 speaks of गर्ग as an ancient sage and as having known all the consequences of nimittas ' गगाराच्च पुराणर्षेर्गर्गो ज्योतींषि तत्त्वतः । ज्ञातवान् सकलं चैव निमित्तपठितं फलम् ॥.'