History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c93.218

v7.c93.218

¹⁹⁷¹ पुत्रादीनि कामयमानस्योपायो विधीयते। उपाये च कृते नियतमुपेयेन भवितव्यम्। तदा पूर्वजन्मन्यशुभं कृतम्। तच्चानुभाव्यं तस्मात्पूर्वजन्मकृतमशुभूयते। तत्र यदि जन्मान्तरकृतोऽधर्मः प्रक्षींणस्तत इहैव जन्मनि फलम्। अथांक्षींणस्ततस्तेन यद्धसाधकं फलमुत्कृष्यते। फलं भवतीत्येतावति विधिशब्दोऽस्ति न त्वनन्तरत्वे तस्मादनियमः। स्वर्गस्तु जन्मान्तर एव। स हि निरतिशया प्रीतिः कर्मानुरूपा चेति न शक्येह जन्मन्द्यनुभवितुम्। यतोऽस्मिँल्लोके क्षणे क्षणे सुखदुःखे अनुभवन्ति। न च प्रीतिमात्र ज्योतिष्टोमफलम्। प्राणिमात्रस्य च सा विद्यते न च प्राणिमात्रं ज्योतिष्टोमं करोति। तस्मात्साभाविक्सौ। देहान्तरं तु निरतिशयप्रीत्यनुभवनायान्यथानुपपन्न्या कलप्यते। तच्चामृतस्य न भवतीत्यतो जन्मान्तरे स्वर्गः। दुप्टीका on IV. 3 28 It should be noticed that a distinction is drawn here between *prīti* (a moment of happiness) and *niratīśaya-prīti*. The डुपूटीका on VI. 1. 1 says that the *siddhānta view* is that svarga means 'prīti' (happiness), while the pūrvapakṣa holds that svarga signifies the means for things that cause happiness, but both do not hold that svarga is some place 'एकस्य प्रीति. स्वर्गशब्दवाच्या, अपरस्य प्रीतिमद् द्रव्यम्। विशिष्टो देश उभयोरप्यवाच्य.' डुपूटीका on पृ. मी. सू. VI 1 1 p. 1348.