History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c93.240

v7.c93.240

¹⁹⁸⁵ हेतुर्निर्वचनं निन्दा प्रशंसा संशयो विधिः । परक्रिया पुराकल्पो व्यवधारणकल्पना । उपमानं दशैते तु विधयो ब्राह्मणस्य तु । एतत् स्यात् सर्ववेदेषु नियतं विधिलक्षणम् ॥ q by शबर on II. 1. 33 The तन्त्रवा explains that the word विधि in विधिलक्षण here means ब्राह्मण About व्यवधारणकल्पना it says ‘यन्नान्यर्थार्थः प्रतिभातः पौर्वापर्यालोचनेन व्यवधार्य अन्यथा कल्प्यते सा व्यवधारणकल्पना तद्यथा प्रतिगृह्णीयादिति श्रुतं प्रतिग्राहयेदिति कल्पयिष्यते ।’ and परकृति and पुराकल्प as ‘एकपुरुषकर्तृकसमाख्यानं परकृतिः बहुकर्तृकं पुराकल्पः.’ The ब्रह्माण्डपुराण II 34.63-64 explains ‘अन्यस्यान्यस्य चोक्तिर्या बुधै सोक्ता पुराकृतिः। यो ह्यत्यन्तपरोक्षार्थः स पुराकल्प उच्यते॥’