History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c93.291

v7.c93.291

²⁰¹⁶ स (अर्थवादः) च चतुर्विधः निन्दां-प्रशंसा-परकृति-पुराकल्पभेदात् । ... परेण महता पुरुषेणेदं कर्म कृतमिति प्रतिपादकोऽर्थवादः परकृतिः- यथा अग्निरो अकामयत - इत्यादिः । परमवक्तृकथार्थादिप्रतिपादकः पुराकल्पः- यथा तमशपन्द्धिया धिया त्वा घक्ष्याहु - इत्यादिः । मी० परि. pp 27-28. On मनु II. 151 where an Āṅgirasa taught his pitṛs and is said to have called them 'putrakāḥ' मेधातिथि remarks 'पूर्वस्य पितृवद्भाविधेर्धर्बादोयं परकृतिनामा । The वायुपुराण (59.134-137) defines विधि, स्तुति, निन्दा, परकृति and पुराकल्प. The same four are said to be the constituents of अर्थवाद in न्यायसूत्र II 1. 65. परकृतिपुराकल्पं च मनुष्यधर्मैः स्यादर्थाय ह्यनुकीर्तनम् । ... अर्थवादो वा विधिशेषत्वात्तस्मान्नित्यानुवादः स्यात् । पू. मी. सू. VI. 7. 26 and 30 The story of Sunaḥśepa whom his father sold to Hariścandra's son and was willing even to kill him as offering to Varuṇa (narrated in the Ait. Br.) is really an अर्थवाद of the परकृति type. Vide मनु X. 105 where this legend is mentioned and मेधा० thereon.