History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c93.387

v7.c93.387

²⁰⁷¹ परित्यजेदर्थकामौ यौ स्यातां धर्मवर्जितौ। धर्मं चाप्यसुखोदर्कं लोकविक्रुष्टमेव च॥ मनु. IV. 176; विष्णुपुराण III. 11 7 reads धर्मपीडाकरौ नृप and विद्विष्ट०; कर्मणा मनसा वाचा यत्नाद् धर्मं समाचरेत्। अस्वर्ग्यं लोकविद्विष्टं धर्म्यमप्याचरेन्न तु॥ याज्ञ I. 156. Vide विष्णुधर्मसूत्र 71. 17-21 (परिहरेत्) धर्मविरुद्धौ चार्थकामौ लोकविद्विष्टं च धर्म्यमपि।; बृहन्नारदीयपु I. 24. 12 has the verse कर्मणा मनसा ... चरेन्न तु; सर्वलोकविरुद्धं च धर्ममप्याचरेन्न तु। कूर्म० I. 2. 54. 'विषमो विभागः शास्त्रदृष्टस्तथापि लोकविद्विष्टत्वान्नानुष्ठेयः' मिता. on या II 117; on याज्ञ I. 156 the मिता says 'धर्म्यं विहितमपि लोकविद्विष्टं लोकाभिशस्तिजननं मधुपर्कगोवधादिकं नाचरेत् यस्मादस्वर्ग्यमप्रीणनीयमत्वर्गसाधनं न भवति।' Vide also मिता on या. III. 8, which says about the different days of impurity for sapiṇḍas of the 4th, 5th, 6th or 7th degree prescribed by a Smṛti that it should be discarded 'तद्विगीतत्वान्नादरणीयम्। यद्यप्यविगीतं तथापि मधुपर्काङ्गपश्वालम्भनवल्लोकविद्विष्टत्वान्नानुष्ठेयम्।'; the स्मृतित्त्व (I p. 71) says 'न ह्ययं शास्त्रतो न परिणेयेति किंतु लोकविरुद्धत्वात्। यच्च धर्म्यमपि लोकविरुद्धं तन्नानुष्ठेयम्। यदुक्तं मनुना-अस्वर्ग्यं०;। वराहमिहिरोपि लोकाचारस्तावदादाै विचिन्त्यो देशे देशे या स्थिति र्सैव कार्या'॥. Vide above p. 555 note 825 b for this verse which is there quoted from राजमार्तण्ड. The शतपथब्राह्मण (III. 4. 1-2) has 'तस्मै (सोमाय) एतद्यथा राज्ञे वा ब्राह्मणाय वा महोक्षं महार्ज वा पचेत्तदह मानुषं हविर्देवानामेवमस्मा एतदातिथ्यं करोति' वसिष्ठधर्मसूत्र (4. 8) and याज्ञ I 109 have the same provision as in Śatapatha Medieval writers could not subscribe to this practice. Viśvarūpa says that an ox or goat is killed only if the guest desires it. कल्पतरु (नियतकाल section p 190) quotes both वसिष्ठ and याज्ञ० and remarks अत्र गृहागतश्रोत्रियतृप्त्यर्थं गोवधः कर्तव्य इति प्रतीयते तथापि कलियुगे नायं धर्मः किं तु युगान्तरे, while the मिता explains "उपकल्पयेत्, भवदर्थमयमस्माभिः परिकल्पित इति तन्नियत्यर्थं न तु दानाय व्यापादनाय वा, 'अस्वर्ग्यं ... न्न तु' इति निषेधाच्च"