History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c93.451

v7.c93.451

²¹⁰⁵ वसन्ताय कपिञ्जलानालभते ग्रीष्माय कलविङ्कान् &c; this occurs in वाज सं 24. 20 and मैत्रा सं. III. 14. 1. This is कपिञ्जलन्याय embodied in पू मी सू XI 1 31-46. The plural Kapiñjalān is satisfied by offering three as the lowest number. To offer a thousand would not yield more abundant reward, since only a single provision is made and not several alternate numbers. The शास्त्रदीपिका remarks ‘यो हि त्रीनालभते यश्च सहस्रं तयोरुभयोरपि बहुत्वसम्पादनमविशिष्टम्। ... निवृत्तव्यापारे च विधौ, न हिंस्यादिति निषेधशास्त्रं प्रवर्तेत इत्यधिकानलम्भः।’. It is referred to in परा मा. I. 2 281 ‘प्राणायामैरिति बहुवचनस्य कपिञ्जलन्यायेन त्रित्वे पर्यवसानात् त्रिभिः प्राणायामैः शुध्यति इत्यर्थः।’. Compare also P.M.S. IV. 1. 11 ff.; ‘तथा च लिङ्गम्’ पू. मी सू IV. 1 17. The passage is तै सं. II 1. 2. 5 ‘वसन्ते भ्रातृव्यैर्थी कृष्णग्रीवीमालभेत ग्रीष्मे मध्यान्दिने सहितामैन्द्रीं शरद्यपराह्ने श्वेतां धार्हस्पत्याम्’ and then in तै सं. II. 1. 2.6 ‘गर्भिण्यो भवन्ति, इन्द्रियं वै गर्भ इन्द्रियमेवास्मिन् दधति.’