History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c93.480

v7.c93.480

²¹²² अर्थैकत्वादेकं वाक्यं साकाङ्क्षं चेद्विभागे स्यात्। पू. मी सू. II 1 46; अत्र प्रश्लिष्टपठितेषु यजुष्षु कथमवगम्येत, इयदेकं यजुरिति । यावता पदसमूहेनेज्यते तावान्पदसमूह एकं यजु । कियता चेज्यते। यावता क्रियाया उपकार. प्रकाश्यते तावत्। वक्तव्याद् वाक्यमित्युच्यते। तस्मादेकार्थ पदसमूहो वाक्यं यदि च विभज्यमानं साकाङ्क्षं पदं भवति। किमुदाहरणं देवस्य त्वा सवितु. प्रसवे इति। शबर The मन्त्र is देवस्य त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनोर्बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्यामग्नये जुष्टं निर्वपामि (तै. सं I. 1. 4 2, काठक I. 4) and is one वाक्य from देवस्य to निर्वपामि Vide also शबर on I. 1 25 (तद्भूतानां क्रियार्थेन समाम्नायोऽर्थस्य तन्निमित्तत्वात्). The word अर्थ in both sūtras means प्रयोजन. The न्यायसुधा takes the word 'artha' as meaning 'sense' (अभिधेय) in order to give to the sūtra a wider scope while Śabara appears to limit it to yajus texts and holds that अर्थ means प्रयोजन Vide also यावन्ति पदान्येकं प्रयोजनमभिनिर्वर्तयन्ति तावन्त्येकं वाक्यम्। शबर on पू मी. सू II. 2 27 p. 560. The कात्या. श्रौ. has a similar sūtra 'तेषां वाक्यं निराकाङ्क्षम्' I. 3.2 The com explains तेषां as यजुषाम्