History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c93.484

v7.c93.484

²¹²² अर्थैकत्वादेकं वाक्यं साकाङ्क्षं चेद्विभागे स्यात्। पू. मी सू II. 1 46; अत्र प्रक्लिष्टपाठितेषु यजुःषु कथमवगम्येत, इयदेकं यजुरिति । यावता पदसमूहेनेज्यते तावान्पदसमूह एक यजुः। कियता चेज्यते। यावता क्रियाया उपकार. प्रकाश्यते तावत्। वक्तव्याद्वाक्यमित्युच्यते। तस्मादेकार्थ. पदसमूहो वाक्यं यदि च विभज्यमानं साकाङ्क्षं पदं भवति। किमुदाहरणं देवस्य त्वा सवितुः प्रसव इति। शबर. The मन्त्र is देवस्य त्वा सवितुः प्रसवेऽश्विनोर्बाहुभ्यां पूष्णो हस्ताभ्यामग्नये जुष्टं निर्वपामि (तै सं. I. 1. 4 2, काठक I. 4) and is one वाक्य from देवस्य to निर्वपामि. Vide also शबर on I 1 25 (तद्भूतानां क्रियार्थेन समाम्नायोऽर्थस्य तन्निमित्तत्वात्). The word अर्थ in both sūtras means प्रयोजन. The न्यायसुधा takes the word 'artha' as meaning 'sense' (अभिधेय) in order to give to the sūtra a wider scope while Śabara appears to limit it to yajus texts and holds that अर्थ means प्रयोजन. Vide also यावन्ति पदान्येकं प्रयोजनमभिनिर्वर्तयन्ति तान्येकं वाक्यम्। शबर on पू मी. सू II. 2. 27 p. 560. The कात्या. श्रौ has a similar sūtra 'तेषां वाक्यं निराकाङ्क्षम्' I. 3.2 The com explains तेषां as यजुषाम्