History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c94.108

v7.c94.108

²²⁶⁸ सत्त्वं रजस्तमश्चैव गुणत्रयमुदाहृतम् । साम्यावस्थितिरेतेषां प्रकृतिः परिकीर्त्तिता ॥ केचित्प्रधानमित्याहुरव्यक्तमपरे जनाः । एतदेव प्रजासृष्टिं करोति विकरोति च ॥ गुणेभ्यः क्षोभ्य-माणेभ्यस्त्रयो देवा विजज्ञिरे । एका मूर्तिस्त्रयो भागा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः। ... सांख्यं कपिलादिभि-रुच्यते । मत्स्य 3.14-15,29. Vide वैकारिकस्तैजसश्च भूतादिश्चैव तानस. । त्रिविधोयमहङ्कारो महत्तत्त्वादजायत । भूतेन्द्रियाणां पञ्चानां तथा कर्मेन्द्रियैः सह ॥ पद्म, सृष्टिखण्ड chap. 2. 89-90; compare सा. का 24-25 आकाशाद्वायुतेजांसि सलिलं पृथिवी तथा। शब्दादि-भिर्गुणैर्वीर युक्तानीत्युत्तरोत्तरैः । शान्ता घोराश्च मूढाश्च विशेषास्तेन ते स्मृता । *ibid* chap 2. 99-100, the half verse शान्ता • स्मृता. occurs in मार्कण्डेयपु. (Venk. ed) 42 57 and कूर्म I. 4. 33, compare सां का. 38 तन्मात्राण्यविशेषास्तेभ्यो भूतानि पञ्च पञ्चभ्य. । एते स्मृता विशेषा. शान्ता घोराश्च मूढाश्च ॥. vide पद्म, सृष्टिखण्ड 15.177-179 चतुर्विंशतितत्त्वानि प्रधानादीनि संख्यया । अचेतनानि भोग्यानि पुरुष पञ्चविंशक । चेतन पुरुषो भोक्ता न कर्ता तस्य कर्मण । आत्मा नित्योऽव्ययश्चैव अधिष्ठाता प्रयोजकः ।, पातालखण्ड 85. 11-12 are the same with slight variation; compare सां का 17 and 19 'पुरुषोऽस्ति भोक्तृभावात्कै वल्यार्थं प्रवृत्तेश्च ॥ तस्माच्च विपर्यासात् सिद्धं साक्षित्वमस्य पुरुषस्य । कैवल्यं माध्यस्थ्यं द्रष्टृत्वमकर्तृभावश्च ॥'.