History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c94.17

v7.c94.17

²²¹⁵ सत्त्वं लघु प्रकाशकमिष्टमुपष्टम्भकं चलं च रजः। गुरु वरणकमेव तमः प्रदीपवच्चार्थतो वृत्तिः॥ सां का. 13. गुणाः are so called because they multiply (गुणयतीति) and evolve objects Compare 'मोहात्मकं तमस्तेषा रज एषा प्रवर्तकम्। प्रकाशबहुलाश्च सत्त्वं ज्याय इहोच्यते॥ वनपर्व 212 4 and गीता 14. 5-18 for a discourse on the three guṇas, particularly the following 'सत्त्वं रजस्तम इति गुणाः प्रकृतिसम्भवाः। V. 5. तत्र सत्त्वं निर्मलत्वात् प्रकाशकमनामयम्। सुखसङ्गेन बध्नाति ज्ञानसङ्गेन चानघ। verse 6. रजो रागात्मकं विद्धि तृष्णासङ्गसमुद्भवम्। verse 7. On वे सू II 2 10 शङ्कराचार्य notes that the Sāṅkhya system presented contradictions in the days of the V. S 'परस्परविरुद्धश्चायं सांख्यानामभ्युपगमः। क्वचित्सप्तेन्द्रियाण्यनुक्रामन्ति क्वचिदेकादश। तथा क्वचित्महत्तत्त्वान्महत्सर्गमुपदिशन्ति क्वचिदहङ्कारात्। तथा क्वचित्त्रीण्यन्तःकरणानि वर्णयन्ति क्वचिदेकमिति।' The seven indriyas would be the skin, five karmendriyas and mind, the three antaḥkaraṇas would be buddhi, ahaṅkāra and manas. The one antaḥkaraṇa would be buddhi.