History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c94.200

v7.c94.200

²³¹⁹ ईश्वरप्रणिधानाद्वा । क्लेशकर्मविपाकाशयैरपरामृष्टः पुरुषविशेष ईश्वरः । तत्र निरतिशयं सर्वज्ञत्वबीजम् । स पूर्वेषामपि गुरुः कालेनानवच्छेदात् । तस्य वाचकः प्रणवः। तज्जपस्तदर्थभावनम् । ततः प्रत्यक्चेतनाधिगमोऽप्यन्तरायाभावश्च । यो सू. I. 23-29. ईश्वरप्रणिधान is explained in two ways by the व्यासभाष्य (1) special devotion (भक्तिविशेष on I 23) and (2) offering up of all actions to the Supreme Teacher (Īśvara) or the renunciation of the fruits of all actions (ईश्वरप्रणिधानं सर्वक्रियाणां परमगुरावर्पणं तत्फलसंन्यासो वा । on II. 1) The भावगणेशवृत्ति on this quotes कूर्मपुराण for the meaning of ब्रह्मार्पण 'नाहं कर्ता सर्वमेतद् ब्रह्म कुरुते तथा। एतद् ब्रह्मार्पणं प्रोक्तमृषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः॥' The यो. सू. (I 22-23 and II. 45) states that samādhi may be very near of attainment by devotion to God It is remarkable that the Bṛhadyogiyāj. (published by the Kaivalya dhāma of Lonavla) appears to reproduce Y. S. I 24, 28-29 as Śruti in the following verses 'क्लेशकर्मविपाकँश्च वासनाभिस्तथैव च। अपरामृष्टमेवाह पुरुषं धीश्वरा श्रुतिः। वाच्यो यज्ञेश्वर (वाच्यः स ईश्वर ?) प्रोक्तो वाचकः प्रणवः स्मृतः। वाचकेन तु विज्ञातो वाच्य एव प्रसीदति॥ तदर्थं प्रणवं जप्य ध्यातव्य सततं बुधै । ईश्वर पुरुषाएयस्तु तेनोपास्तुः प्रसीदति ॥ वृहद्योगि II 43-45 On यो सू I 28 the Bhāṣya explains 'तदस्य योगिनः प्रणवं जपतः प्रणवार्थं च भावयतश्चित्तमेकाग्रं सम्पद्यते ।' and वाच० explains (*Continued from last page*) भावन as 'पुनः पुनश्चित्ते निवेशनम्' For the eulogy of 'Om' vide H. of Dh vol. II pp 301-302 and for japa (inaudibly done or mental) Manu II. 85-87, Viṣṇu Dh S. 55 19, Vasiṣṭha 26 9 and p 686 of H. of Dh II. The Māṇḍūkyopaniṣad, which, Śaṅkarācārya declares, contains the essence of the thought of Vedānta' (Vedāntārthasārasaṅgrahabhūta), has a disquisition on 'om'. Om was in the Upaniṣads (and before them) a symbol of the whole Universe, of the supra-sensible *brahma* and was of metaphysical use. Yoga took it over from the Upaniṣads and made it an instrument of psychology and of dhyāna ' Compare Muṇḍaka Up II. 2. 4 'प्रणवो धनुः शरो ह्यात्मा ब्रह्म तल्लक्ष्यमुच्यते। अप्रमत्तेन वेद्धव्यं शरवत्तन्मयो भवेत्॥'