History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c94.266
History of Dharmaśāstra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c94.266
- Language
- English
v7.c94.266
²³⁶¹ निमेषकालतुल्यं हि विद्याल्लध्वक्षरं च यत्। वायुपु 57. 6, निमेषो मानुषो योऽय मात्रामात्रप्रमाणतः। मत्स्र 231 6, निमेषोन्मेषण मात्रा तालो लध्वक्षरं तथा॥ मार्क० 36 13 (Venk ed) विष्णुधर्मोत्तर I 73.1 लध्वक्षरसमा मात्रा निमेष, परिकीर्तित। वाचस्पति says 'स्वजानुमण्डलं पाणिना त्रि. परामृश्य च्छोटिकावच्छिन्न. कालो मात्रा ताभि. षट्त्रिंशता मात्राभि परिमित. प्रथम उद्घातो मृदु । स एव द्विगुणीकृतो द्वितीयो मध्यम.। स एव त्रिगुणी-कृतस्तृतीयस्तीव्र.।' on यो. सू II. 50, अङ्गुलिमोक्षणंत्रतयं जान्वोः परिमार्जनमथापि। तत्कालत्रयमपि तज्ज्ञा मात्रासज्ञा प्रशसन्ति॥ बृहद्योगिया VIII. 12 q as योगियाज्ञवल्क्य in कृत्यकल्प० (मोक्षकाण्ड p. 171). The गोरक्षशतक says 'प्राणायामो भवेत्त्रेधा मात्रा-द्वादशसयुत ॥ द्वादशाधमके मात्रा मध्यमे द्विगुणस्तत । उत्तमे त्रिगुणा मात्रा. प्राणायामस्य निर्णय ॥ verses 47-48, vide वायुपु 11. 80 81 मन्दो द्वादशमात्रस्तु उद्घाता द्वादश स्मृता । मध्यमश्च द्विरुद्घातश्चतुर्विंशतिमात्रिकः॥ उत्तम स्यात् त्रिरुद्घातो मात्रा. षट्त्रिंशदुच्यते॥ The योगतत्त्वोपनिषद् (verses 41-42) lays down the proportion of the three (पूरक, कुम्भक and रेचक) as as 16, 64, 32 mātrās, while the गरुडपु (I 226. 14-15) speaks of 10, 20, 30 mātrās.
Linked texts (8)
- Yogasūtra — Patañjali (author of the Yogasūtra), Sanskrit
- Garuḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Mārkaṇḍeyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Viṣṇudharmottarapurāṇa — Sanskrit
- Yogatattvopaniṣad — Sanskrit
- Gorakṣaśataka — Gorakṣanātha, Sanskrit