History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c94.294

v7.c94.294

²³⁷⁷ देशबन्धश्चित्तस्य धारणा । तत्र प्रत्ययैकतानता ध्यानम् । यो सू. III. 1, 2. the भाष्य on these is: नाभिचक्रे हृदयपुण्डरीके मूर्ध्नि ज्योतिषि नासिकाग्रे जिव्हाग्र इत्येवमादिषु देशेषु बाह्ये वा विषये चित्तस्य वृत्तिमात्रेण बन्ध इति धारणा । तस्मिन्देशे ध्येयालम्बनस्य प्रत्ययस्यैकतानता सदृश प्रवाह. प्रत्ययान्तरेणापरामृष्टो ध्यानम् । The लिङ्गपु I. 8. 42-43 appears to echo the words of यो सू. in 'चित्तस्य धारणा प्रोक्ता स्थानबन्ध. समासत' । ... तत्रैकचित्तताध्यानं प्रत्ययान्तरवर्जितम् ।.' The Upaniṣads speak of the heart as lotus (vide above note 1717 and शङ्कराचार्य on वे सू I 3. 14-21 दहर उत्तरेभ्य. &c.). ज्योतिषि probably refers to the Puruṣa in the eye (as in छा VIII. 7 4 or IV. 15. 1 (य एषोऽक्षिणि पुरुषो दृश्यत एष आत्मेति होवाच ) or the Lord in one's heart, वाचस्पति explains बाह्ये वा विषये by quoting several verses of the विष्णुपुराण VI 7 77-85 where it speaks of contemplation on the form of Viṣṇu with a benign face, lotus-like eyes, wearing ear-rings and having the Śrīvatsa jewel on his chest, with four or eight long arms, wearing a yellow garment and holding conch, śārṅga bow, mace.