History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c94.97

v7.c94.97

इति दशमूलिकार्थाः। अथ मूलप्रकृतिरनव्यक्ता (क्ता?) महानहङ्कारः पञ्च तन्मात्राणीति प्रकृतिविकृतयः। शब्दतन्मात्रं स्पर्श०, रस०, रूप०, गन्धतन्मात्रमिति तन्मात्राणि। द्विविधानीन्द्रियाणि। भूतविशेषाश्च विकाराः। चक्षुःश्रोत्रघ्राणजिह्वात्वचो बुद्धीन्द्रियाणि। रूपशब्दगन्धरसस्पर्शास्तेषामर्थाः। वाक्पाणिपादपायूपस्था कर्मेन्द्रियाणि भाषण क्रिया गमनमुत्सर्गं आनन्द एषा कर्माणि। वाय्वग्न्यबाकाशपृथिव्यो भूतविशेषाः। दशेन्द्रियाणि बुद्धयहङ्कारमनांसि च करणानि। तेषु मनोबुद्धयहङ्काराश्चान्तःकरणानि। दश बाह्येकरणानीन्द्रियाणि च। गुणसाम्यलक्षणमव्यक्तं प्रधानं प्रकृतिर्विधानमित्यनर्थान्तरम्। अध्यवसायलक्षणो महान् बुद्धिर्मतिरूपलब्धिरित्यनर्थान्तरम्। अभिमानलक्षणोऽहङ्कारो वैकारिकोऽभिमान इत्यनर्थान्तरम्। न पूर्वपूर्विका प्रकृतिः। प्रकृतेर्महांस्त्वत्पद्यते ततोऽहङ्कारः। अहङ्कारातत्तन्मात्राणीन्द्रियाणि च। तन्मात्रेभ्यो विशेषा इत्युत्पत्तिक्रमः। यो यस्मादुत्पद्यते स तस्मिंल्लीयत इति वाप्ययं क्रमः (चाप्ययक्रमः)। Aparārka pp. 986-988 on या III. 109 For अभ्युदय and निःश्रेयस vide p. 1037 n 1671 above Compare pp 1358-59 note 2218 (verse प्रधानास्तित्वमेकत्व etc) with the verse अस्तित्त्वमेकत्व ... शेषवृत्ति. of this passage. On p 100 of Pandit Aiyaswami's edition the verse अस्तित्व .. शरीरस्य विशेषवृत्तिः is restored from Chinese The तत्त्वसमास-सूत्रवृत्ति p 135 (Chow S S) reads 'न्यत्वमकर्तृता च' On p. 165 of कृत्यकल्पतरु (मोक्षकाण्ड) the portion देवमनुष्ययोः द्विविधः पुरुषार्थ ... वर्गः फलम् is again quoted from देवल. on p. 124 of the same work देवल in prose is again quoted for three *bandhas* (Prakṛtibandha, Vaikārikabandha and Dakṣiṇābandha) and for three bandhanahetus. On the same page three verses and a half are quoted from Brahmāṇḍapurāṇa for the three bandhas (Brahmāṇḍapurāṇa, Venk Edition IV. 3 37-40).