History of Dharmashastra (Ancient and Mediaeval Religious and Civil Law in India) v7.c95.23

v7.c95.23

²⁴⁴¹ नासदासीन्नो सदासीत्तदानीं नासीद्रजो नो व्योमा परो यत्। किमावरीवः कुह कस्य शर्मन्नम्भः किमासीद्गहनं गभीरम् ॥ न मृत्युरासीदमृतं न तर्हि न रात्र्या अह्न आसीत् प्रकेतः। आनीदवातं स्वधया तदेकं तस्माद्धान्यन्न परः किं चनास॥ तम आसीत्तमसा गूळ्हमग्रेऽप्रकेतं सलिलं सर्वमा इदम्। ... कामस्तदग्रे समवर्तताधि मनसो रेतः प्रथमं यदासीत्। ... को अद्धा वेद क इह प्रवोचत् कुत आजाता कुत इयं विसृष्टिः। ... इयं विसृष्टिर्यत आबभूव यदि वा दधे यदि वा न। यो अस्याध्यक्षः परमे व्योमन् सो अङ्ग वेद यदि वा न वेद ॥ ऋ X. 129. 1-7. The शतपथब्राह्मण (X. 5 3. 1-2) makes an interesting reference to this hymn: 'नैव वा इदमग्रेऽसदासीन्नैव सदासीत्। आसीदिव वा इदमग्रे नेवासीत्तद्ध तन्मन एवास। तस्मादेतदृषिणायुक्तम्। नासदासीन्नो सदासीत्तदानीमिति। नैव हि सन्मनो नेवासत् तदिदं मनः सृष्टमाविरबुभूषत्।' This Br makes it clear that this (Universe) was as it were neither non-existent nor existent and it further says 'in the beginning this (Universe) as it were existed and did not exist, there was then only the mind and that mind as it were was neither existent nor non-existent.' It may be noted that the Bhāgavatapurāṇa speaks of the Lord as importing the esoteric (guhya) Truth in verses 32-36 of II. 9, verse 32 which reminds us of Ṛg. X 129. 1 is अहमेवासमेवाग्रे नान्यद्यत्सदसत्परम्। पश्चादहं यदेतच्च योऽवशिष्येत सोऽस्म्यहम्॥