Iron in Ancient India c7.s4.14

c7.s4.14

¹ अथातः,—
मुण्डं तीक्ष्णं च कान्तं च त्रिपकारमयः कृतम् । 70
अथ मुण्डम्,—
मृदु कृष्णं कदारं च त्रिविधं मुण्डमुच्यते ।
द्रवामविस्फोटं चिक्कणं मृदु तच्चमम् ॥
यत् यत् प्रसरेद् धातु तत्कृष्णं मध्यमं स्मृतम् ।
ख्यातं भज्यते भङ्गे ख्यां स्यात् तत् कदारकम् ॥ 71—72
अथ तीक्ष्णम्—
खरं सारं च हृल्लासं तारासं च वाजिरम् ।
काललोहाभिधानं च षड्विधं तीक्ष्णमुच्यते ॥ 75
पदयं पादगोक्ताभं भद्रे पारदवच्चपि ।
नमने भङ्गुरं यत् तत् खरतीक्ष्णदाहृतम् ॥ 76
वेजभं मुण्डधारं यत् सारलालं तदीरितम् ॥ 77
अथ कान्तम्,—
भ्रामकं चुम्बकं चैव कर्षकं द्रावकं तथा ।
एवं चतुर्विधं कान्तं रोमकान्तं च पञ्चमम् ॥ 84
एकद्विचतुःपञ्च सम्मुखं मुखमेव यत् ।
पीतं कृष्णं तथा रक्तं चित्रं स्यात् पृथक् पृथक् ॥ 85
भ्रामयेत्कोचजातं तु तत् कान्तं भ्रामकं मतम् ॥ 88
चुम्बयेच्चुम्बकं कल्पं कर्षयेत् कर्षकं तथा ।
साक्षाद् यद् द्रावयेल्लोहं तत्साम्यं द्रावकं भवेत् ॥ 89
तद् रोमकान्तं स्फुटिताद् यतो रोमोद्भवो भवेत् ॥ 90
रसरत्नसमुच्चय (Poona edition), fifth chapter, pp. 26 and 27.
The English translation of the passages is taken (with alterations) from P. C. Ray's History of Hindu Chemistry, Vol. I.