A History of Hindu Chemistry from the Earliest Times to the Middle of the Sixteenth Century A.D. v2.c34.338

v2.c34.338

स्फटिकादीनां तेजोगतेरप्रतिबन्धतया प्रदीपप्रभावादेवोपपन्ना। Udayana, तेजोनिरूपणम्, in reply to the objection—यदि हि प्राप्य गृह्णीयात् प्रतिघातिना स्फटिकद्रव्येण विष्टम्भादप्राप्तं प्रसर्पत्स्फटिकं नाददीत तस्मात्प्राप्यकारि ततो न तैजसम्। (Udayana, ibid.) Definition of स्वच्छता—द्रव्यान्तरसम्पृक्तद्रव्यसमवायः स्वच्छता। दृष्ट्वाप्रतोद्यमः काचाभ्रपटलस्फटिकान्तरितोपलब्धेः।...... स्यात्स्फटिके च पाचकस्य तेजसोऽप्रतिघातात्। Udyotakara, Chap. III, A'hnika I, Sútra 38. आदित्यरश्मेः स्फटिकान्तरितोऽपि दाहोऽविघातात्। Sútra 47, where Udyotakara notes—कोऽयमविघातः—यस्य द्रव्यस्यावयवा न व्यूह्यन्ते तस्य अन्तरावयवैः अव्यूह्यमानस्य योऽभिसम्बन्धः सोऽविघात इति। Váchaspati explains यस्य द्रव्यस्य भर्जनकपालादेः अवयवा न व्यूह्यन्ते पूर्वोत्पन्नद्रव्यारम्भकसंयोगनाशे न द्रव्यान्तरजनकसंयोगोत्पाटनं व्यूहनं तन्न क्रियन्ते तस्य द्रव्यस्य भर्जनकपालादेर्व्यूह्यमानस्य अन्तरावयवैयोऽभिसम्बन्धो वह्नेः सोऽप्रतिघातः। Cf. Vátsyáyana on Sútra 47, A'hnika I, Chap. III. On the other hand in chemical combination, अन्त:प्रवेशः कणाभोरनुमीयते। तेन वेगवता वह्निद्रव्येण नोटनात् अभिघातात् वा अत्र यवेषु क्रिया, क्रियातो विभागः, विभागात् आरम्भकसंयोगविनाशः etc.—Jayanta, Mañjarí, भूतचैतन्यपूर्वपक्ष। For opacity, shadows, etc., vide छाया तु तेजःपरमाणोरावरणात् मूर्च्छिमता परमाणुना तेजःपरमाणुरात्रियते। यत्र च अस्य आवरणं तत्र छायेति। विरल- तेजःसम्बन्धोनि द्रवगुणकम्माणि च्छाया इत्यभिधीयते । सव्वतो व्यावृत्ततेजःसम्बन्धोनि तु तानि तमःसंज्ञकानि । Udyotakara, Chap. IV. Áhnika 2, Sútra 25. For reflection, and its laws, I quote passages in my paper on Hindu Physics and Mechanics, to which the student of the history of Optics is referred.