History of Chemistry in Ancient and Medieval India, Incorporating the History of Hindu Chemistry by Acharya Prafulla Chandra Ray c55.s1.2

c55.s1.2

शुद्धं लोहं कनकजतं भानुलोहाश्मसारं
पूतीलोहं द्वितयमुदितं नागवङ्गाभिधानम् ।
मिश्रं लोहं त्रितयमुदितं पित्तलं कांस्यवत्तं
धातुर्लोहे लुह इति मतः सोऽप्यनेकार्यवाची¹ ॥ 1
प्राकृतं सहजं वह्निसम्भूतं खनिसंभवम् ।
रसेन्द्रवेधसञ्जातं स्वर्णं पञ्चविधं स्मृतम् ॥ 2
सौख्यं वीर्य्यं बलं हन्ति रोगवर्गं करोति च ।
अशुद्धं न मृतं स्वर्णं तस्माच्छुद्धं समाचरेत् ॥ 11.
सुवर्णपत्रं तनु कर्षमानं²
शरावरुद्धं पटुधातुयुक्तम् ।
अङ्गारसंस्थं प्रहरार्द्धमानं
ज्ञानेन तत् स्यात्खलु पूर्णवर्णम्³ ॥ 12
लोहानां मारणं श्रेष्ठं सर्व्वेषां रसभस्मना ।
मूलीभिर्म्मध्यमं प्राहुः कनिष्ठं गन्धकादिभिः ॥ 13.
अरिलोहेन लोहस्य मारणं दुर्गुणप्रदम् ।
कृत्वा कण्टकवेध्यान स्वर्णपत्राणि लेपयेत् ।
लुङ्गाम्बुभस्मसूतेन म्रियते दशभिः पुटैः ॥ 14
द्रुते विनििक्षिपेत् स्वर्णे लोहमानं मृतं रसम् ।
विचूर्ण्य लुङ्गतोयेन दरदेन समन्वितम् ॥