The Positive Sciences of the Ancient Hindus c10.50

c10.50

सत्यं यत् किञ्चित् क्वचित् दृष्टं तस्य यत्र प्रतिबन्धः, तद्भिदः तस्य तत् गमकं तत्र इति अनुजानीमः । स एव तु प्रतिबन्धो न तावत् तदुत्पत्त्या सम्भवति । का पुनरियं तदुत्पत्तिः । धूमस्य किं वह्ननन्तरं भावः । स तादृशः अस्ति रासभस्यापि । तत्प्रतिबद्धोऽपि धूमः स्यात् । अथ तदनन्तरमेव भावः, न च रासभानन्तरं भवन्नपि तदनन्तरमेव भवति, तस्मिन् सति अपि असति अग्नौ तदभावात् । असति अपि तस्मिन् सत्यार्देन्धनवति वह्नौ तद्भावात् । अथ यद्यपि धूमस्य वह्निभावानुविधानं तत्रोपलब्धं, तथापि देशान्तरादिषु तद्भावोऽस्य कुतस्त्यः । तथा हि भूयो भूयो रासभे दृष्टे धूमोदृष्टः, तदभावे च अदृष्टः, न स तत्कार्य्यः । तज्जातीयस्यैव धूमस्य रासभं विना सति वह्नौ भावात्, एवं सत्यपि अग्नौ पिशाचेन जनितो धूमः, क्वचिद्देशादौ तज्जातीय एव रासभवदवह्र्यभावेऽपि पिशाचादेव भविष्यति, इति अवश्यं शङ्कया भाव्यं नियामक अपश्यताम् । न च