The Positive Sciences of the Ancient Hindus c4.s1.61

c4.s1.61

वायोरवरणं । यदि हि अवकाशरूपम् आकाशं न स्यात् तदा मूर्त्तद्रव्येषु स्वात्त्यादिषु अनलस्तेजआदिप्रवेशो न स्यात् (विज्ञानभिक्षु, योगवार्त्तिक, Sutra 40, Pada III.) आकाशं हि कार्यकारणरूपेण द्विविधम् । तत्र कारणाकाशं तमोगुणविशेषतयैव व्यवह्रियते । तदानीम् आकाशतावश्यकशब्दादिगुणविशेषा-भावात् । तच्च कारणाकाशं गुणान्तरोपसृष्टं सदंशतः आदौ शब्दजननयोग्यार्थरूपेण परिणमते । ततश्च व्युत्सङ्गातेन पृथिवौवदेव महाभूताकाशम् अहङ्कारापेक्षया परिच्छिन्नं वायोरवरणम् उत्पद्यते (विज्ञानभिक्षु, योगवार्त्तिक, Sutra 40, Pada III.).