Sahityamimamsa 2.p18.2
Sāhityamīmāṃsā 2.p18.2
- Language
- Sanskrit
2.p18.2
tā)ṇḍavavikārasarvarṣādīti varṣartumukhavāsaravarṇanasya prakrāntasyābhedaḥ | mādhuryaṃ yathā — “preyān so'yamapākṛtaḥ saśapathaṃ pādānataḥ kāntayā dvitrāṇyeva padāni vāsabhavanād yāvanna yātyunmanāḥ | tāvat pratyuta pāṇisampuṭalasannīvīnibandhe dhṛto dhāvitvaiva kṛtapraṇāmakamaho premṇo vicitrā gatiḥ ||” atra rasavattvaṃ prakaṭam | etadudāharaṇaṃ kāntau kecinnikṣipanti kāntirdīptarasatvamiti | kecinmādhuryaṃ krodhādāvapyatīvratāmāhuḥ | yathā — “bhrūbhede sahasodgate'pi vadanaṃ nītaṃ parāṃ namratāmīṣanmāṃ prati bhedakāri hasitaṃ noktaṃ vaco niṣṭhuram | antarbāṣpajaḍīkṛtaṃ prabhutayā cakṣurna viṣphāritaṃ kopaśca prakaṭīkṛto dayitayā muktaśca na praśrayaḥ ||” saukumāryaṃ yathā — “sadyaḥ purīparisareṣu śirīṣamṛdvī gatvā javāt tricaturāṇi padāni sītā | gantavyamadya kiyadityasakṛd bruvāṇā rāmāśrutaḥ kṛtavatī prathamāvatāram ||” atra sītāsaukumāryamupavarṇitam | kecidapāruṣyaṃ saukumāryamācakṣāṇāḥ, “devavrate vāñchati dīrghanidrāṃ droṇe ca karṇe ca yaśovaśeṣe | lakṣmīsahāyasya tavādya vatsa ! vātsalyavān drauṇirayaṃ sahāyaḥ ||” ityudāharanti || arthavyaktiryathā — “pṛṣṭheṣu śaṅkhaśakalacchaviṣu cchadānāṃ rājībhiraṅkitamalaktakalohinībhiḥ | gorocanāharitababhru bahiḥ palāśamāmodate kumudamambhasi palvalasya ||" atrārthasvarūpasya pūrṇaṃ darśanam | yadvā — “prathamamalasaiḥ paryastāgraṃ sthitaṃ pṛthukesarairviralaviralairantaḥpatrairmanāg galitaṃ tataḥ |
Linked texts (3)
- Sarasvatīkaṇṭhābharaṇa (alaṅkāra) — Bhoja, Sanskrit
- Rasārṇavasudhākara — Siṃhabhūpāla, Sanskrit
- Kāvyaprakāśa — Mammaṭa & Alaṭa, Sanskrit