Pramāṇa · Search · About · API

Sahityamimamsa 2.p18.2

Sāhityamīmāṃsā 2.p18.2

Language
Sanskrit

2.p18.2

tā)ṇḍavavikārasarvarṣādīti varṣartumukhavāsaravarṇanasya prakrāntasyābhedaḥ | mādhuryaṃ yathā — “preyān so'yamapākṛtaḥ saśapathaṃ pādānataḥ kāntayā dvitrāṇyeva padāni vāsabhavanād yāvanna yātyunmanāḥ | tāvat pratyuta pāṇisampuṭalasannīvīnibandhe dhṛto dhāvitvaiva kṛtapraṇāmakamaho premṇo vicitrā gatiḥ ||” atra rasavattvaṃ prakaṭam | etadudāharaṇaṃ kāntau kecinnikṣipanti kāntirdīptarasatvamiti | kecinmādhuryaṃ krodhādāvapyatīvratāmāhuḥ | yathā — “bhrūbhede sahasodgate'pi vadanaṃ nītaṃ parāṃ namratāmīṣanmāṃ prati bhedakāri hasitaṃ noktaṃ vaco niṣṭhuram | antarbāṣpajaḍīkṛtaṃ prabhutayā cakṣurna viṣphāritaṃ kopaśca prakaṭīkṛto dayitayā muktaśca na praśrayaḥ ||” saukumāryaṃ yathā — “sadyaḥ purīparisareṣu śirīṣamṛdvī gatvā javāt tricaturāṇi padāni sītā | gantavyamadya kiyadityasakṛd bruvāṇā rāmāśrutaḥ kṛtavatī prathamāvatāram ||” atra sītāsaukumāryamupavarṇitam | kecidapāruṣyaṃ saukumāryamācakṣāṇāḥ, “devavrate vāñchati dīrghanidrāṃ droṇe ca karṇe ca yaśovaśeṣe | lakṣmīsahāyasya tavādya vatsa ! vātsalyavān drauṇirayaṃ sahāyaḥ ||” ityudāharanti || arthavyaktiryathā — “pṛṣṭheṣu śaṅkhaśakalacchaviṣu cchadānāṃ rājībhiraṅkitamalaktakalohinībhiḥ | gorocanāharitababhru bahiḥ palāśamāmodate kumudamambhasi palvalasya ||" atrārthasvarūpasya pūrṇaṃ darśanam | yadvā — “prathamamalasaiḥ paryastāgraṃ sthitaṃ pṛthukesarairviralaviralairantaḥpatrairmanāg galitaṃ tataḥ |

Linked texts (3)